Στον τυφώνα των αντιλαϊκών μέτρων θα περιδινείται τα επόμενα χρόνια και η νεολαία. Πληρώνοντας φόρο …ζωής, οι σημερινοί νέοι και νέες του σχολείου, των σπουδών και της δουλειάς θα κάνουν τα πρώτα τους βήματα στην ανεξάρτητη ζωή πάνω στην καμμένη γη που θα αφήσει το Πρόγραμμα Σταθερότητας της κυβέρνησης, της ΕΕ και του ΔΝΤ. Το πακέτο μέτρων που ψηφίστηκε πραξικοπηματικά και ενάντια στη θέληση του λαού στις 6 Μαΐου 2010 δεν πλήττει φυσικά μόνο τους δημόσιους υπάλληλους. Βασικές πτυχές του διαμορφώνουν εκ νέου σε αντεργατικό πλαίσιο τον ιδιωτικό τομέα, την ίδια ώρα που καταδικάζουν την εργατική οικογένεια στην παρακμή και τη μιζέρια. Κατ’ αυτό τον τρόπο, το πακέτο μέτρων σφραγίζει με φτώχεια, λιγότερη παιδεία και ψαλίδισμα ελπίδων το μέλλον των νέων.
Συντριπτικό είναι το πλήγμα που θα δεχτούν άμεσα οι εργαζόμενοι και ειδικά η νεολαία του ιδιωτικού τομέα. Μπορεί η επικοινωνιακή εκστρατεία της κυβέρνησης να στόχευε στη συμμαχία τους, όταν παρουσίαζε ως κύριο θύμα των μέτρων τους δήθεν προνομιούχους εργαζόμενους του Δημοσίου, ωστόσο τώρα που τα μέτρα έγιναν συγκεκριμένα, έγινε σαφές ότι κανείς δεν γλιτώνει. Όλη η ατζέντα των εργοδοτών υιοθετήθηκε και με το παραπάνω από την κυβέρνηση: «Δεν χρειάζεται να υπάρξουν μειώσεις μισθών στον ιδιωτικό τομέα, αρκεί να γίνουν οι αναγκαίες διαρθρωτικές αλλαγές που θα απελευθερώσουν την επιχειρηματική δράση από την ασφυξία που της προκαλεί το κράτος», είχε δηλώσει στο τέλος Απριλίου ο πρόεδρος του ΣΕΒ, Δ. Δασκαλόπουλος. Η κυβέρνηση του Γ. Παπανδρέου όχι μόνο προχώρησε στις «διαρθρωτικές αλλαγές» που ζητούσαν οι εργοδότες, αλλά επικύρωσε και τη μείωση των μισθών.
Το ελληνικό CPE
Ο κατώτατος μισθός είναι πια παρελθόν. Ακόμη και τα πενιχρά 740 ευρώ της Εθνικής Γενικής Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας που υπέγραφε η ΓΣΕΕ, θα φαίνονται επιτυχία για όποιο νέο τα εξασφαλίσει. Πρώτον, επειδή πλέον μπορούν να υπογράφονται συμβάσεις με χαμηλότερο μισθό από τον «κατώτερο». Δεύτερον, επειδή ειδικά για νέους μέχρι 24 ετών, θα μπορούν οι εργοδότες να κάνουν προσλήψεις μαθητείας και να δίνουν 20% χαμηλότερους μισθούς από τη γενική σύμβαση, δηλαδή 592 ευρώ. Μάλιστα, σε αυτές τις περιπτώσεις, την ασφάλιση θα την καλύπτει ο ΟΑΕΔ. Πρόκειται για ελληνική έκδοση του CPE, του «συμβολαίου πρώτης πρόσληψης» που είχε προτείνει το 2006 ο προκάτοχος του Σαρκοζί, Ντομινίκ Ντε Βιλπέν. Η εξέγερση της γαλλικής νεολαίας την Άνοιξη εκείνου του έτους οδήγησε στην απόσυρση του μέτρου, το οποίο ελέω ΔΝΤ έμελλε να κάνει παγκόσμια πρώτη στη χώρα μας.
Μην ξεχνάμε άλλωστε ότι εισήγηση της κυβέρνησης είναι το «πάγωμα» των αυξήσεων στους μισθούς για τρία χρόνια, κάτι που θα φέρει δραστική μείωση στις αποδοχές όλων των εργαζομένων, αφού ο πληθωρισμός την ίδια στιγμή θα «τρέχει».
Εργασιακό Νταχάου
Ο εφιάλτης της απόλυσης πλέον πλανάται πάνω από όλες τις θέσεις εργασίας. Με το συνδυασμό δύο από τα πιο αντεργατικά μέτρα, το ταμείο ανεργίας θα πνιγεί στις αιτήσεις: Πρώτο, διπλασιάζεται το όριο των «νόμιμων» απολύσεων ανά μήνα και ανεβαίνει στο 4% από 2%. Δεύτερο, μειώνεται δραστικά η αποζημίωση που οφείλει ο εργοδότης στον απολυμένο, ενώ δίνεται και η δυνατότητα καταβολής της σε δόσεις. Έτσι η «προφητεία» του υπουργού Εργασίας, Ανδρέα Λοβέρδου, ότι η ανεργία στην Ελλάδα θα φτάσει τα ποσοστά της Ισπανίας, όπου έχει ξεπεράσει το 20%, αποδεικνύεται αυτοεκπληρούμενη. Περιττό να τονιστεί ότι το πιο ευάλωτο κομμάτι στις απολύσεις είναι οι νέοι εργαζόμενοι ως 30 ετών.
Στο πακέτο που φθηναίνει την εργασία σε βαθμό εξευτελισμού, εντάσσεται και το μέτρο για τη μείωση του κόστους των υπερωριών. Αυτό σημαίνει ότι οι απλήρωτες υπερωρίες, που ειδικά για τους νέους εργαζόμενους ήταν ήδη καθεστώς, τώρα σχεδόν νομιμοποιούνται.
Γενική …αδεκαρία
Η συνολική και δραστική μείωση των αποδοχών των εργαζομένων, που υπολογίζεται σε τουλάχιστον 20%, δεν θα συνοδευτεί από μια ανάλογη μείωση των τιμών, όπως αρκετοί πιστεύουν με αφέλεια. Το αντίθετο, η μέθοδος που έχει επιλέξει η κυβέρνηση για να αυξήσει τα δημόσια έσοδα, η φοροεισπρακτική δηλαδή, θα ανεβάσει κι άλλο τις τιμές των προϊόντων και των υπηρεσιών, γενικεύοντας τη φτώχεια και την εξαθλίωση σε πλατιά τμήματα του πληθυσμού.
Πρώτα απ’ όλα, σε άνοδο των τιμών θα οδηγήσει η εκ νέου αύξηση όλων συντελεστών του ΦΠΑ, από 5%, 10% και 21% σε 5,5%, 11% και 23%. Παράλληλα, 30% των προϊόντων που υπάγονταν μέχρι τώρα στο χαμηλό συντελεστή, τώρα πάνε στο 23%. Κατά δεύτερον, η κυβέρνηση αυξάνει και πάλι τον ειδικό φόρο κατανάλωσης σε καύσιμα, τσιγάρα και ποτά, οδηγώντας σε παροξυσμό τους έμμεσους φόρους. Το κύμα ακρίβειας που αναμένεται θα συρρικνώσει φυσικά την κατανάλωση των νοικοκυριών στα απολύτως απαραίτητα. Θύμα της ακρίβειας θα πέσει φυσικά και η νεολαία που είτε εξαρτάται από το χαρτζιλίκι της οικογένειας, είτε καλύπτει έξοδα από την εργασία της.
Μένουμε σπίτι!
Ανεμελιά τέλος για τους νέους. Είναι προφανές ότι οι εξελίξεις αυτές θα περιορίσουν δραματικά την κοινωνική δραστηριότητα της νεολαίας, σε πρωτόγνωρο για τα δεδομένα της χώρας μας βαθμό. Με 600 ευρώ μισθό, την ακρίβεια να καλπάζει και την αβεβαιότητα να φωλιάζει στις συνειδήσεις, ποιος θα βγει το Σάββατο για ποτό; Ποιος θα πάει στη συναυλία των 50 και 60 ευρώ τους καλοκαιρινούς μήνες που πλησιάζουν; Ποιο ζευγάρι θα κάνει διακοπές σε νησί; Η διασκέδαση, στο βαθμό που έχει συνδεθεί απόλυτα με την κατανάλωση, στο νέο τοπίο ή θα κοπεί μαχαίρι ή θα αλλάξει ποιότητα: Αντί για τα μπαράκια, τόπος συνάντησης θα γίνουν τα σπίτια και τα κάμπινγκ στα νησιά θα γεμίσουν από νωρίς.
Η οικονομική πίεση που αισθάνεται πλέον η οικογένεια τερματίζει απότομα και την «περίοδο χάριτος» που απολάμβαναν αρκετοί νέοι και νέες. Τώρα που τα δώρα κόβονται, οι συντάξεις των παπούδων μειώνονται και οι υποχρεώσεις των γονιών μεγαλώνουν, πολλά προστατευμένα μέχρι πρότινος μέλη της οικογένειας θα αναγκαστούν να βγουν στο μεροκάματο με τους χειρότερους όρους για να εξασφαλίσουν απλά και μόνο τα …τσιγάρα τους.
35 ετών και στο παιδικό κρεβάτι
Παράλληλα, όλο και περισσότερο θα εντείνεται η πρόσδεση των νέων ανθρώπων στην οικογένειά τους, όσο γίνεται αντικειμενικά δύσκολο να κερδίσουν την ανεξαρτησία τους. Η ανεργία, η ακρίβεια, τα πενιχρά εισοδήματα, η μοναξιά και η γενική αβεβαιότητα υπονομεύουν καταλυτικά το «φτερούγισμα» των νέων μακριά από την εστία της οικογένειας, ένθα ουκ έστι πόνος αλλά …απόγνωση, φαινόμενο που όλα δείχνουν ότι θα ενταθεί περαιτέρω τα επόμενα χρόνια. Η ανεξαρτησία προϋποθέτει δουλειά, οικονομική άνεση, αισιοδοξία για το μέλλον και συντροφικότητα, στοιχεία που η νέα κατάσταση στερεί από τη νεολαία. Έτσι, η βύθιση της οικονομίας στην ύφεση θα επιφέρει και μια άνευ προηγουμένου κοινωνική ύφεση, με τη νεολαία να βρίσκεται σε σχέση εξάρτησης όσο ποτέ με την προηγούμενη γενιά.
Εμφύλιος γενεών
Την ίδια στιγμή οι χώροι εργασίας μετατρέπονται σε πεδία πολέμου, όπου κερδίζει όποιος ζητά τα λιγότερα. Στο πλαίσιο της απελευθέρωσης των απολύσεων, είναι πολύ πιθανό οι υποτίθεται «προνομιούχοι» 30ρηδες, που στα χρόνια εργασίας τους έχουν κατοχυρώσει σχετικά καλύτερους μισθούς και συνθήκες εργασίας, να πάρουν πόδι, ώστε οι επιχειρήσεις να ανανεώσουν το εργατικό δυναμικό τους με το «νέο αίμα» των 590 ευρώ, που όχι μόνο δεν θα διεκδικεί, αλλά θα είναι και υπόχρεο στην εργοδοσία για την πρόσληψη. Η ουσιαστική κατάργηση της εργατικής νομοθεσίας και των προστατευτικών ρυθμίσεων για το μισθό και την ασφάλεια του εργαζόμενου ανοίγουν το δρόμο για ένα μειοδοτικό διαγωνισμό στους χώρους δουλειάς, όπου είτε οι «παλιοί» θα συμβιβάζονται αδιαμαρτύρητα σε πολύ χειρότερο καθεστώς, είτε οι θέσεις εργασίας θα αλλάζουν χέρια.
Λιγότερη παιδεία
Παράπλευρη απώλεια των μέτρων είναι και το σοβαρό χτύπημα στην παιδεία της νεολαίας. Ποιος άραγε πλήρωνε για τη μουσική παιδεία, τις ξένες γλώσσες και τις αθλητικές δραστηριότητες των παιδιών; Όχι βέβαια το κράτος. Σύμφωνα με τελευταία έρευνα της ICAP, οι δαπάνες των νοικοκυριών για την εκπαίδευση το 2008 ανήλθαν στα 2,8 δισ. ευρώ, την ίδια στιγμή που το κονδύλι του προϋπολογισμού του κράτους για την παιδεία την ίδια χρονιά ανερχόταν σε 6,78 δισ., περιλαμβάνοντας τα έξοδα από τα νηπιαγωγεία ως τα πανεπιστήμια και την έρευνα. Η οικονομική ασφυξία των οικογενειών δεν θα φέρει μόνο περικοπές στα περιττά έξοδα, αλλά σίγουρα θα επηρεάσει και όλες εκείνες τις φροντίδες για τις οποίες αμελούσε η «δωρεάν παιδεία» αλλά θεωρούνται στην εποχή μας απαραίτητα γνωστικά και κοινωνικά εφόδια. Και αυτά βορά στη δημοσιονομική πειθαρχία ΕΕ και ΔΝΤ!
(Δημοσιεύτηκε στις Αναιρέσεις, τεύχος Μαΐου-Ιουνίου 2010)
