Ο παράγοντας Λαϊκή Συσπείρωση στις τοπικές εκλογές

PA201350Μια υπολογίσιμη αντιπολιτευτική δύναμη που εκφράζει ένα δυναμικό κομμάτι των τοπικών κοινωνιών αποτελούν οι παρατάξεις της Λαϊκής Συσπείρωσης σε όλη τη χώρα. Η ανεπίσημη έναρξη της προεκλογικής περιόδου, με τις ανακοινώσεις υποψηφιοτήτων και τη σχετική κινητικότητα συμβούλων και προαλειφόμενων υποψηφίων δημάρχων, δεν έχει επιδράσει καθόλου στο …κόκκινο φάσμα της αυτοδιοίκησης. Ωστόσο, οι διαγραφόμενες εξελίξεις με το νέο εκλογικό νόμο και βέβαια, η συνολική κατάσταση στην κοινωνία και την οικονομία, τροποποιούν πολύ τους όρους της εκλογικής μάχης, σε σχέση με το 2010.

Στις περιοχές των νοτίων προαστίων, η Λαϊκή Συσπείρωση συγκέντρωσε στις προηγούμενες εκλογές αξιόλογα ποσοστά. Γλυφάδα: 9,56%, Βάρη Βούλα Βουλιαγμένη: 4,41%, Ελληνικό – Αργυρούπολη: 7,66%, Ηλιούπολη: 13,3%, Άλιμος: 13,18%. Η μεγάλη υποχώρηση των εθνικών εκλογών του 2012 για το ΚΚΕ και η άνοδος του ρεύματος ΣΥΡΙΖΑ δεν θα αφήσει ανεπηρέαστα τα αποτελέσματα της ερχόμενης αναμέτρησης, ωστόσο δεν πρέπει να αναμένει κανείς σοβαρές αποκλίσεις.

Με κομματικές υποψηφιότητες και το 2014 οι δυνάμεις του ΚΚΕ

Οι εκλογές του 2010 αποτέλεσαν σταθμό στην αυτοδιοικητική παρουσία των δυνάμεων του ΚΚΕ, με την έννοια ότι αποφασίστηκε η αυτόνομη κάθοδος σχετικά «καθαρών» κομματικών σχηματισμών στους Δήμους όλης της χώρας και φυσικά στις περιφέρειες, κάτω από τον ενιαίο τίτλο «Λαϊκή Συσπείρωση». Στην προηγούμενη δημοτική περίοδο και τις εκλογές του 2006 θυμίζουμε ότι η μετωπική πολιτική του Περισσού ήταν πιο ανοικτή, στο βαθμό που είχε επίσημη συνεργασία με το ΔΗΚΚΙ και άλλες δυνάμεις. Στο διάστημα μετά τις εκλογές του 2010 πραγματοποιήθηκε το ιστορικό για πολλούς 19ο Συνέδριο του κόμματος, το οποίο εμβάθυνε την πολιτική κατεύθυνση της «λαϊκής συμμαχίας». Εν ολίγοις, η στρατηγική αυτή προκρίνει τις συμμαχίες σε κοινωνικό επίπεδο και απορρίπτει εκείνες σε πολιτικό, σήμερα τουλάχιστον. Μεταφερόμενη η επιλογή αυτή σε τοπικό επίπεδο, αποκλείει τις συμφωνίες κορυφής με πολιτικά πρόσωπα ή χώρους και σύμφωνα με όλα τα μέχρι στιγμής δεδομένα, θα επαναλάβει τα εγχειρήματα της Λαϊκής Συσπείρωσης και στις επόμενες εκλογές.

Χαρακτηριστική του τρόπου που πολιτεύονται οι εκπρόσωποι της Λαϊκής Συσπείρωσης, είναι η θέση ότι δεν υπάρχει «αυτοδιοίκηση» αλλά «τοπική διοίκηση». Ειδικά με τη θέσπιση του «Καλλικράτη», οι δυνάμεις του ΚΚΕ εκτιμούν ότι οι δήμοι μετατρέπονται σε «μακρύ χέρι» της κυβέρνησης στην επιβολή μιας αντιλαϊκής πολιτικής. Την ίδια στιγμή, θεμελιακή θέση του πολιτικού αυτού χώρου είναι πως φιλολαϊκή διέξοδος στο πλαίσιο αυτού του θεσμικού πλαισίου δεν μπορεί να υπάρξει. Εξ ου και οι εκλεγμένοι του κομμουνιστικού κόμματος κατακεραυνώνουν κάθε προσπάθεια διαχείρισης μιας δοσμένης πολιτικής, προτείνοντας ένα ριζικά διαφορετικό μοντέλο, άσχετα με το αν αυτό είναι άμεσα ή και μακροπρόθεσμα εφικτό.

Σε ό,τι αφορά τους εκλεγμένους δημάρχους, όπως σημείωνε η σχετική απόφαση της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ για τις προηγούμενες δημοτικές και περιφερειακές εκλογές, «δεν αποτελούν κριτήριο τα πρόσωπα ή οι επικεφαλής των συνδυασμών. Αυτό που καθορίζει την ταυτότητα και τις προθέσεις τους είναι ποια πολιτική δύναμη τους στηρίζει. Έχει σημασία η στάση των συνδυασμών απέναντι στα καθημερινά εργατικά, λαϊκά προβλήματα, απέναντι στις αιτίες και τη διέξοδο από την κρίση, από τη στάση σε μεγάλα προβλήματα». Και συνεχίζει η απόφαση: «Η εκλογή κομμουνιστών και συνεργαζόμενων μαζί τους στα όργανα της τοπικής διοίκησης ένα σκοπό έχει: Να εκφραστεί η αγανάκτηση, η διαμαρτυρία και η καταδίκη της κυρίαρχης πολιτικής και των εκφραστών της στην τοπική διοίκηση». Και υπογραμμίζει παραστατικά: «Οι εκλεγμένοι κομμουνιστές θα είναι το μάτι και το αυτί του λαού σε όλους τους Δήμους και τις Περιφέρειες».

Μόνος εκλεγμένος δήμαρχος με το ΚΚΕ, είναι ο Δήμαρχος Πετρούπολης, Θωμάς Κοτσαμπάς. Μια από τις πιο χαρακτηριστικές αποφάσεις του «κόκκινου» Δημοτικού Συμβουλίου Πετρούπολης ήταν να μην απολυθεί κανένας εργαζόμενος του Δήμου μετά τη λήξη της σύμβασής του και να θεωρούνται όλοι, χωρίς όρους και προϋποθέσεις, εργαζόμενοι με σχέση αορίστου χρόνου.

Οι επιπλοκές του νέου εκλογικού νόμου

Η αποπολιτικοποίηση των εκλογών είναι ο διακηρυγμένος στόχος του νέου εκλογικού συστήματος που προωθεί η ΝΔ και ο πρωθυπουργός. Μέσο γι’ αυτό είναι η πριμοδότηση δοκιμασμένων ή αναγνωρίσιμων προσώπων και στόχος η αποψίλωση των υψηλών ποσοστών που αναμένεται να αποσπάσουν οι αντιπολιτευτικές δυνάμεις. Όπως είναι ευνόητο, αν εξελιχθούν τα πράγματα προς αυτή την κατεύθυνση, χαμένες θα είναι οι δυνάμεις και της Λαϊκής Συσπείρωσης.

Είναι επίσης πιθανό να μειωθεί η αντιπροσώπευση των μικρότερων παρατάξεων στα Δημοτικά Συμβούλια. Δεν ίσχυε φυσικά μέχρι σήμερα αναλογικό σύστημα, ωστόσο η εκλογή συμβούλων από λίστα θα εκτοπίσει τα πρόσωπα που έπαιρναν έδρανο συμβούλου λόγω της δημοφιλίας της ίδιας της παράταξης. Για ορισμένες δε περιπτώσεις, ο νέος εκλογικός νόμος μπορεί να σημαίνει και πλήρη αποκλεισμό των μικρών φωνών. Ειδικά αν υιοθετηθεί πλαφόν 5%, όπως έχει ήδη διαρρεύσει, για την εκλογή του επικεφαλής στο Δημοτικό Συμβούλιο.

Με αυτά δεδομένα, δεν αποκλείεται και στις τοπικές και περιφερειακές εκλογές να διαδοθεί από τις συστημικές δυνάμεις η αγαπημένη θεωρία της «χαμένη ψήφου». Πρόκειται για ένα πολύ επικίνδυνο και βαθιά αντιδημοκρατικό σόφισμα που συμβάλει στον περιορισμό της πολυφωνίας και της αντιπροσωπευτικότητας, χάρη σε πλαστά τις περισσότερες φορές διλήμματα.

(Δημοσιεύτηκε στον Παλμό Γλυφάδας, 23-11-2013)

Το μέλλον των δημοτικών κοινοτήτων

topika lezantaΠαράταση ζωής αλλά πάντα «υπό σκιάν» των κεντρικών καλλικρατικών Δήμων, δίνει η κυβέρνηση στις δημοτικές κοινότητες που είναι ευρέως γνωστές ως Τοπικά Συμβούλια. Αυτό έγινε σαφές την Τρίτη 12 Νοεμβρίου 2013 σε συνάντηση που είχε η Κεντρική Ένωση Προέδρων Δημοτικών και Τοπικών Κοινοτήτων Ελλάδας με τον Υπουργό Εσωτερικών Γιάννη Μιχελάκη.

Το μείζον ερώτημα ήταν τι προβλέπεται για τα τοπικά συμβούλια στα κυβερνητικά σχέδια για αλλαγή του εκλογικού νόμου. Η απάντηση του Γ. Μιχελάκη ήταν πως οι επερχόμενες δημοτικές εκλογές θα διεξαχθούν με δύο χωριστά ψηφοδέλτια, ένα για τους υποψηφίους δημάρχους κι ένα για τους υποψηφίους δημοτικούς συμβούλους. Κάτω από τη λίστα ονομάτων των δημοτικών συμβούλων θα υπάρχουν τα ονόματα των υποψηφίων για τις δημοτικές και τοπικές κοινότητες. Οι πρώτοι σε σταυρό σύμβουλοι κάθε κοινότητας ορίζονται και Πρόεδροι. Με αυτό το μοντέλο καταργείται και στο επίπεδο των κοινοτήτων η έννοια της δημοτικής παράταξης όπως υπήρχε, παρόλο που αναμένεται κάθε υποψήφιος δήμαρχος να δημοσιοποιεί τα ονόματα των συμβούλων που τον υποστηρίζουν.

Ειδικά για τις Δημοτικές Κοινότητες, των οποίων οι αποφάσεις έχουν έντονα τοπικό χαρακτήρα, η εξέλιξη αυτή είναι μάλλον θετική. Αν η μοναδική απόφαση που έχουν να λάβουν τα Τοπικά Συμβούλια είναι οι ταφές των δημοτών και η χορήγηση αδειών σε καταστήματα ώστε να παίζουν μουσική όπως ισχύει σήμερα, τότε πράγματι είναι περιττό να μιλά κανείς για παρατάξεις, ιδεολογίες ή συγκροτημένα προγράμματα με στρατηγική για την πόλη. Είναι πολύ καλύτερο να εκλέγονται οι σύμβουλοι από μια ενιαία λίστα.

Το πρόβλημα όμως έγκειται ακριβώς εκεί. Οι κουτσουρεμένες αρμοδιότητες στην πραγματικότητα αχρηστεύουν το βαθμό αυτό της αυτοδιοίκησης. Τον καθιστούν μια βαθμίδα στην ουσία περιττής γραφειοκρατίας, αφού η γνώμη του οργάνου αυτού θεωρείται μεν απαραίτητη αλλά σε καμία περίπτωση δεσμευτική, επί των σοβαρών θεμάτων. Την ίδια στιγμή, μια σειρά προστατευτικές διατάξεις του «Καλλικράτη» για το ρόλο των Δημοτικών Κοινοτήτων πέρασαν από την πρώτη στιγμή σε αχρηστία: Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα επ’ αυτού είναι η πρόβλεψη της παρουσίας και της ψήφου των προέδρων των Δημοτικών Κοινοτήτων στο Δημοτικό Συμβούλιο όταν συζητείται θέμα τοπικού ενδιαφέροντος.

Χωρίς αρμοδιότητες τα Τοπικά Συμβούλια γίνονται μια βαθμίδα περιττής γραφειοκρατίας

Πάγιο αίτημα των τοπικών συμβουλίων, από την πρώτη μέρα εφαρμογής του Καλλικράτη, ήταν η κατάργηση των τοπικών αντιδημάρχων. Όπως υποστηρίζουν, οι αντιδήμαρχοι με τοπικές αρμοδιότητες γίνονται «τοπάρχες» και παίρνουν σχεδόν το σύνολο των αρμοδιοτήτων, αφήνοντας στα αιρετά όργανα τη …χαρτούρα.

Δυστυχώς, δεν φαίνεται στον ορίζοντα λύση επί των θεμάτων αυτών. Μιλώντας στον «Παλμό», ο πρόεδρος της Κεντρικής Ένωσης Προέδρων Δημοτικών και Τοπικών Κοινοτήτων Ελλάδας, Νικόλαος Κοντογιάννης, πρόεδρος της Δημοτικής Ενότητας Δελφών, χαρακτήρισε «θετικότατη και παραγωγική» τη συνάντηση με τον υπουργό Εσωτερικών, στο βαθμό που τέθηκαν τα προβλήματα στο τραπέζι. Αυτά που αποφασίστηκαν στη συνάντηση πάντως είναι ακόμη πίσω από τις πραγματικές ανάγκες. Συγκεκριμένα, εκτός από την αποσαφήνιση των εκλογικών θεμάτων, διατυπώθηκε η κατηγορηματική θέση ότι οι Δημοτικές Κοινότητες δεν πρόκειται να καταργηθούν. Επιπλέον, ο Γιάννης Μιχελάκης δεσμεύτηκε ότι θα υπάρξει συμμετοχή εκπροσώπων της Ένωσης στην προπαρασκευαστική επιτροπή που θα αναλάβει να συντάξει τον «Νέο Καλλικράτη». Τέλος, από την κυβέρνηση ξεκαθαρίστηκε ότι δεν θα υπάρξει καμία χωροταξική αλλαγή στο «Νέο Καλλικράτη» παρά μόνο σε πέντε νησιά.

Το ερώτημα τώρα είναι πότε θα γίνει η τροποποίηση του αυτοδιοικητικού νομικού πλαισίου. Με το νέο εκλογικό νόμο ακόμη σε εκκρεμότητα και τη χώρα συνολικά σε μια παρατεταμένη πολιτική κρίση, είναι μάλλον δύσκολο ως απίθανο μια τόσο μεγάλη προσπάθεια να καταλήξει σε αποτελέσματα την τρέχουσα δημοτική περίοδο, για να τεθούν σε εφαρμογή οι αλλαγές από τις νέες τοπικές διοικήσεις.

Θα βρεθούν
τοπικοί υποψήφιοι;

Στοιχηματίζουμε ότι το πιο δύσκολο κομμάτι στο παζλ των επόμενων αυτοδιοικητικών εκλογών θα είναι η συγκρότηση των Τοπικών Συμβουλίων. Η εμπειρία από την 3χρονη μέχρι σήμερα εφαρμογή του «Καλλικράτη» έδειξε ότι ο θεσμός αυτός είναι περισσότερο διακοσμητικός – διεκπεραιωτικός παρά ουσιαστικός. Αυτό το ζουν πρώτοι από όλους οι εκλεγμένοι σύμβουλοι, που θεωρούν όλο και περισσότερο μάταιη τη συμμετοχή τους στα όργανα αυτά. Όπως έδειξε και το πρόσφατο σχετικά πανελλαδικό συνέδριο δημοτικών κοινοτήτων, οι τοπικοί σύμβουλοι είναι πολύ προβληματισμένοι για το μέλλον του θεσμού. Την ίδια στιγμή, εκλεγμένοι πρόεδροι Κοινοτήτων που έχουν μιλήσει στον «Παλμό» δεν κρύβουν την απογοήτευσή τους και μοιράζονται τη σκέψη τους να αποσυρθούν αν δεν αλλάξει κάτι ριζικά.

Όταν όλες οι αρμοδιότητες και τα φώτα της δημοσιότητας πέφτουν στο κεντρικό Δημοτικό Συμβούλιο και προσωπικά στο Δήμαρχο, το τοπικό συμβούλιο καταντά όργανο «β’ εθνικής». Η δημοσιογραφική κάλυψη των συνεδριάσεων που κάνουν οι Δημοτικές Κοινότητες αποκαλύπτει μια πολύ πικρή αλήθεια: Οι τοπικοί σύμβουλοι είναι αυτοί που γνωρίζουν τα πάντα για την πόλη τους, και την ίδια στιγμή δεν μπορούν να κάνουν τίποτα γι’ αυτήν! Ένα τοπικό μέσο ενημέρωσης μπορεί να βγάλει «λαβράκια» από τη συζήτηση μιας Δημοτικής Κοινότητας, αλλά πρέπει να περιμένει το Δημοτικό Συμβούλιο για τις αποφάσεις.

Γνωρίζοντας όλα αυτά πλέον εκ πείρας, γατί κάποιος να θέσει υποψηφιότητα στο Τοπικό Συμβούλιο και όχι απ’ ευθείας στο κεντρικό;

(Δημοσιεύτηκε στον Παλμό Γλυφάδας, 16-11-2013)

Δήμος – τοπικό κράτος εισπράττει φόρο ακινήτων

samaras-pretenteris (1)Είδηση που μπορεί να αλλάξει ριζικά το χαρακτήρα και τη δομή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης έδωσε τη Δευτέρα που πέρασε ο Αντώνης Σαμαράς στον Γιάννη Πρετεντέρη, κατά τη συνέντευξη που παραχώρησε στο Μέγκα. Όπως είπε ο πρωθυπουργός, μελετά “μήπως θα μπορούσαμε το φόρο των ακινήτων να τον περάσουμε στους Δήμους με ανταποδοτικότητα”. Πρόσθεσε επιπλέον ότι “είναι κάτι το οποίο γίνεται σε ξένες χώρες, είναι κάτι το οποίο θα μας έβγαζε από την υποχρέωση εμείς να πληρώνουμε τους Δήμους με τα ελλείμματα τα οποία δημιουργούνται και πολλές φορές είναι ανεξέλεγκτα”. Το θέμα όπως είπε ο Αντώνης Σαμαράς δεν έχει ακόμη συζητηθεί με την τρόικα, ενώ ο Γ. Πρετεντέρης ήταν ο πρώτος που το μάθαινε. Παρόλ’ αυτά, δημοσιογραφικές πληροφορίες αναφέρουν ότι το θέμα “έχει ωριμάσει” μεταξύ των κυβερνητικών στελεχών ήδη, σε βαθμό ώστε να προετοιμάζεται ήδη η σχετική νομοθετική πρωτοβουλία άμεσα.

Η κυβέρνηση αποκεντρώνει την ευθύνη για την κατάργηση του κοινωνικού κράτους

Με λίγα λόγια ο πρωθυπουργός προτείνει να αντικατασταθεί η τακτική κρατική επιχορήγηση στους Δήμους με την είσπραξη του νέου ενιαίου φόρου ακινήτων. Η αρχή της ανταποδοτικότητας σημαίνει ότι ο συγκεκριμένος φόρος δεν θα είναι ενιαίος, αλλά θα αυξομειώνεται ανάλογα με την περιοχή, τις υπηρεσίες του Δήμου προς τους δημότες, τα έργα που θέλει να χρηματοδοτήσει κ.λπ., ακριβώς όπως συμβαίνει σήμερα και με τα δημοτικά τέλη που εισπράττονται μέσω της ΔΕΗ με διαφορετικούς συντελεστές ανά περιοχή. Επομένως, οι Δήμοι θα αποκτήσουν επισήμως φορολογική πολιτική, η οποία μάλιστα θα αποτελεί και το μοναδικό τους μέσο για να αποκτήσουν πόρους.

Από μια πρώτη σκοπιά, η αλλαγή αυτή συνιστά επιβεβαίωση μιας παλιάς θέσης των δυνάμεων του ΚΚΕ στα δημοτικά πράγματα, ότι δηλαδή δεν υπάρχει “τοπική αυτοδιοίκηση” αλλά “τοπική διοίκηση”. Αν συνδυαστεί η προοπτική αυτή μετατροπής των δήμων σε φοροεισπρακτικούς μηχανισμούς με την απευθείας εκλογή προσώπων από λίστα στη θέση του Δημάρχου και του Περιφερειάρχη, εκτός συνδυασμών και παρατάξεων, τότε βρισκόμαστε ενώπιον μιας θεμελιώδους αλλαγής: Ο Δήμος μετατρέπεται σε μικρό τοπικό κράτος, το οποίο διαθέτει τον μικρό, τοπικό “πρωθυπουργό” του. Παράλληλα, σε συνθήκες οικονομικής κρίσης και υπερφορολόγησης των πολιτών, η εξέλιξη αυτή μπορεί να επιφέρει την οριστική κατάργηση κάθε κοινωνικής δομής του Δήμου.

Τολμάμε την εκτίμηση ότι με δεδομένο το οικονομικό πλάνο των επόμενων χρόνων εντός της μνημονιακής πολιτικής, η κατάργηση των κοινωνικών δομών των Δήμων, όπως οι παιδικοί σταθμοί, τα προγράμματα “Βοήθεια στο Σπίτι”, τα ΚΑΠΗ κ.λπ. έχει ήδη δρομολογηθεί και θεωρείται αναπόφευκτη. Το θέμα επομένως για αυτούς που σχεδιάζουν την πολιτική στρατηγική, είναι ποιος θα χρεωθεί την απίστευτης σκληρότητας απόφαση αυτή. Στο πλαίσιο αυτό επιλέγεται η “αποκέντρωση” της ευθύνης, από την κυβέρνηση στη δημοτική αρχή. Ο Δήμαρχος θα κληθεί να αποφασίσει: Ή θα χαρατσώσει άγρια τους δημότες, ερχόμενος αντιμέτωπος με τη λαϊκή οργή που σήμερα έχει στο κατώφλι του ο πρωθυπουργός, ή θα καταργήσει βαθμηδόν κάθε κοινωνική παροχή για να βγει ο λογαριασμός. Σε κάθε περίπτωση, ένα ζήτημα κεντρικής πολιτικής κατεύθυνσης θα καταστεί τοπικό.

Στο τέλος του χρόνου οι λεπτομέρειες του νέου εκλογικού νόμου για τους δήμους

Ο κόσμος της αυτοδιοίκησης αιφνιδιάστηκε και ακόμη μιλάμε για πρώτες μόνο αντιδράσεις. Είναι χαρακτηριστική από την άποψη αυτή η ανακοίνωση που εξέδωσε ο Κώστας Ασκούνης, Δήμαρχος Καλλιθέας και πρόεδρος της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας: “Δεν είναι δυνατόν κάθε φορά που το κράτος και η πολιτεία βρίσκονται σε αδιέξοδο να φορτώνουν χωρίς σχέδιο και προγραμματισμό νέα βάρη στην Αυτοδιοίκηση”, τόνισε για να υπογραμμίσει: “Αποσπασματικού χαρακτήρα προτάσεις δε γίνονται αποδεκτές και μας βρίσκουν αντίθετους και ιδιαίτερα όταν δεν έχει προηγηθεί ένας στοιχειώδης διάλογος”.

Πιο κοντά η αλλαγή εκλογικού νόμου

Αυτό που μέχρι σήμερα αποδιδόταν απλώς σε “σκέψεις του πρωθυπουργού”, το ακούσαμε από τον ίδιο. Στη συνέντευξη που παραχώρησε τη Δευτέρα στην εκπομπή “Ανατροπή” χαρακτήρισε “απολύτως αναγκαία αλλαγή” την αποσύνδεση των δημοτικών συμβούλων από τον επικεφαλής, τονίζοντας ότι “είναι πάρα πολύ σημαντικό και για πρώτη φορά αξιολογείς τον καλό και τον βάζεις δίπλα στον δήμαρχο που νομίζεις ότι είναι κι ας είναι ο καλός από άλλη παράταξη”. Σε ερώτηση αν το ΠΑΣΟΚ έχει συμφωνήσει στην αλλαγή αυτή, ο Αντώνης Σαμαράς απάντησε χαρακτηριστικά “είμαστε στα τελειώματα”.

Το χρονοδιάγραμμα των αλλαγών έδωσε με δήλωσή του και ο αναπληρωτής υπουργός Εσωτερικών, Λεωνίδας Γρηγοράκος, μιλώντας την Τρίτη σε εκδήλωση για το ρόλο της αυτοδιοίκησης στη Λάρισα. Όπως είπε, οι αλλαγές στον εκλογικό νόμο της αυτοδιοίκησης θα έχουν αποσαφηνιστεί μέχρι το τέλος του χρόνου, ενώ πρόσθεσε ότι το ΠΑΣΟΚ στηρίζει μία συνολικότερη μεταρρύθμιση του εκλογικού συστήματος.

Με δεδομένο ότι η προεκλογική κούρσα στους δήμους έχει ήδη ξεκινήσει στις περισσότερες περιοχές, ενδεχόμενη αλλαγή τέτοιας έκτασης θα καθυστερήσει σημαντικά τις τελικές ανακοινώσεις υποψηφιοτήτων.

(Δημοσιεύτηκε στον Παλμό Γλυφάδας, 9-11-2013)

Όμηρος της δικομματικής η αυτοδιοίκηση

lezanta-dikommatismosΗ κατά τα άλλα αποφασιστική και με σιδερένια πυγμή κυβέρνηση, στο πεδίο της αυτοδιοίκησης βαδίζει με τη δύναμη της αδράνειας. Κι όμως είναι ο κατεξοχήν τομέας που έχει ανάγκη από θεσμικές πρώτα από όλα αλλαγές και διορθώσεις και βέβαια από μια συνολική επανεξέταση του ρόλου του, ως αυτόνομου και με κοινωνικό προσανατολισμό. Η δικομματική όμως συμφωνία αφήνει εκτός πεδίου κάθε αλλαγή στην αυτοδιοίκηση.

Αυτό δείχνει πιο ανάγλυφα από κάθε τι το «τελικό κείμενο της Προγραμματικής Συμφωνίας» μεταξύ ΠΑΣΟΚ και ΝΔ που δημοσιοποιήθηκε την Τετάρτη το απόγευμα. Στο 12σέλιδο κείμενο και στο σημείο 33 αναφέρεται με χαρακτηριστική γενικότητα πως συμφωνείται «η αντιμετώπιση των θεσμικών, λειτουργικών και οικονομικών ζητημάτων Τοπικής Αυτοδιοίκησης», χωρίς καμία απολύτως διευκρίνιση. Ενώ σε ό,τι αφορά το εκλογικό σύστημα, η διατύπωση που επιλέχθηκε μπορεί να συναγωνιστεί σε αινιγματικότητα και τους χρησμούς της Πυθίας: «Το εκλογικό σύστημα είναι πάντα μια εξαιρετικά κρίσιμη θεσμική παράμετρος που δεν πρέπει να τροφοδοτεί τεχνητές πολώσεις, αλλά να εναρμονίζεται με την ανάγκη για πολιτική σταθερότητα μέσα από την υπεύθυνη προγραμματική συνεργασία». Θα μπορούσαν κάλλιστα οι παραπάνω παράγραφοι να απουσιάζουν εντελώς, διότι δεν λένε τίποτα.

Στο δικομματικό μπρα ντε φερ πιέζεται ασφυκτικά η προοπτική αλλαγής του εκλογικού νόμου

Όλο το προηγούμενο διάστημα πάντως, έρχονταν στην επιφάνεια μικρο-αλλαγές και περιορισμένες συζητήσεις για επιμέρους θέματα, γεγονός που αποδεικνύει ότι υπάρχουν άλυτα ζητήματα. Για παράδειγμα, το σχέδιο του …«αντι-καλλικράτη», όπως ονομάστηκε, σύμφωνα με το οποίο μπορούν να τροποποιηθούν τα διοικητικά όρια κάποιων δήμων. Λες και όλο το ζήτημα της αυτοδιοίκησης είναι οι πολυπληθείς ή νησιωτικοί Δήμοι και όχι η χρηματοδότησή τους! Η απάντηση πάντως του ΠΑΣΟΚ τόσο μέσω των πολιτικών όσο και μέσω των αυτοδιοικητικών στελεχών του σε αυτή την πρωτοβουλία του υπουργείου Εσωτερικών ήταν αρνητική. Και πράγματι, οι προτεινόμενες αλλαγές ενώ οι τοπικές κοινωνίες μπαίνουν σε προεκλογική ευθεία μοιάζουν σημαντικά αποσπασματικές. Άλλωστε, το ίδιο το υπουργείο απέσυρε τελικώς το υπό συζήτηση νομοσχέδιο.

Να θυμίσουμε πάντως ότι εδώ και πολλούς μήνες συλλογικά όργανα της αυτοδιοίκησης, όπως η Επιτροπή Θεσμών της ΠΕΔΑ (Περιφερειακή Ένωση Δήμων Αττικής) έχουν επεξεργαστεί προτάσεις βελτίωσης των θεσμικών κενών που άφησε ο «Καλλικράτης» στην πρώτη του εφαρμογή. Η πράξη έδειξε για παράδειγμα ότι η Επιτροπή Διαβούλευσης δεν λειτουργεί ως αποκλειστικά γνωμοδοτικό όργανο, ότι η Συμπαραστάτης του Δημότη είναι δύσκολο να εκλεγεί, ότι τα Τοπικά Συμβούλια είναι απολύτως περιθωριοποιημένα από την εξουσία του Δημάρχου, ότι οι Επιτροπές (Οικονομική, Ποιότητας Ζωής) δεν παράγουν τα αναμενόμενα, παρά προσθέτουν γραφειοκρατία. Όλη αυτή η συζήτηση διαγράφεται με μια μονοκοντυλιά. «Ποιος λογικός άνθρωπος από το ΠΑΣΟΚ δεν θα ήθελε να βελτιώσουμε κάποιες ρυθμίσεις του Καλλικράτη» διερωτάται ρητορικά σε πρόσφατη συνέντευξή του ο γραμματέας της ΚΠΕ του ΠΑΣΟΚ, Νίκος Ανδρουλάκης, για να σπεύσει να συμπληρώσει όμως ότι αυτό πρέπει «να γίνει μέσα από όρους διαφανείς, συγκεκριμένους, μέσα από διάλογο και με τα όργανα της ΚΕΔΕ, ώστε να υπάρχει ένα συγκεκριμένο αποτέλεσμα». Μήπως όποιος δεν θέλει να ζυμώσει, δέκα μέρες κοσκινίζει;

Βεβιασμένη, πρόχειρη, αυταρχική και κακή μια λύση που δεν συζητείται

Στο δικομματικό μπρα ντε φερ πιέζεται ασφυκτικά και η προοπτική αλλαγής του εκλογικού νόμου. Ο υπουργός Εσωτερικών, Γιάννης Μιχελάκης, από το βήμα της Κεντρικής Επιτροπής της ΝΔ στις 11 Οκτωβρίου είπε καθαρά: «Αλλάζουμε το νόμο για τις εκλογές της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, για να μπορούν οι πολίτες να επιλέγουν τους πιο ικανούς και τους πιο άξιους, χωρίς περιορισμούς». Η απάντηση του ΠΑΣΟΚ ήρθε με «non paper» λίγες μέρες μετά στο οποίο αναφερόταν ότι «είμαστε ανοιχτοί να συζητήσουμε συνολικά και όχι αποσπασματικά τις θεσμικές αλλαγές και μεταρρυθμίσεις που έχει ανάγκη η χώρα» και επίσης ότι «δεν πρόκειται να στηρίξουμε αποσπασματικές ρυθμίσεις που υποκρύπτουν μικροκομματικές και ψηφοθηρικές σκοπιμότητες».

Είναι προφανές ότι η μεριά του ΠΑΣΟΚ διαπραγματεύεται για να δώσει «πράσινο φως» και το αντικείμενο δεν είναι άλλο από τον εκλογικό νόμο για το Κοινοβούλιο. Κοινή βούληση των κυβερνητικών εταίρων είναι να καταργηθεί το «μπόνους» εδρών στο πρώτο κόμμα, ενώ το ΠΑΣΟΚ επιθυμεί μια εκλογική φόρμουλα που να ευέλικτη ώστε να εξασφαλίσει την πολιτική του επιβίωση. Στις μυλόπετρες της διαπραγμάτευσης αυτής, η αυτοδιοίκηση στενάζει.

Οι γρίφοι του νέου συστήματος

Ασάφειες, κενά και ερωτήματα έχουν αφήσει οι λειψές και γενικόλογες ανακοινώσεις περί αλλαγής του εκλογικού νόμου κατά τις αυτοδιοικητικές κάλπες.

Αν σε επίπεδο Δήμου και Περιφέρειας υιοθετηθεί το σύστημα με τις λίστες υποψηφίων (Δημάρχων – Περιφερειαρχών από τη μία, συμβούλων από την άλλη), τι γίνεται με τα Τοπικά Συμβούλια; Η απλή αναλογική είναι πράγματι στις προθέσεις των κυβερνώντων ή ισχύουν οι «διορθώσεις» που κυκλοφόρησαν, ότι δηλαδή ο Δήμαρχος θα έχει εξασφαλισμένη πλειοψηφία στο συμβούλιο με μπόνους εδρών και ότι η εκλογή συμβούλων θα είναι ανάλογη του ποσοστού που θα συγκεντρώσουν οι υποψήφιοι Δήμαρχοι που τους στηρίζουν; Ποιες επιπλέον εξουσίες θα πάρει ο Δήμαρχος και η Εκτελεστική Επιτροπή για να αντισταθμιστεί το ετερόκλιτο Δημοτικό Συμβούλιο που θα προκύψει από ένα σύστημα απλής αναλογικής; Θα είναι υποχρεωτικό για τον υποψήφιο Δήμαρχο να έχει ομάδα υποψηφίων συμβούλων; Τι περιθώρια κοινωνικής συμμετοχής έχει ένα απόλυτα δημαρχοκεντρικό σύστημα, όπου ένα πρόσωπο ψηφίζεται έξω από ένα προγραμματικό συλλογικό πλαίσιο;

Όσο περνά ο καιρός και τα αδιευκρίνιστα σημεία δεν συζητούνται στο πλαίσιο μιας οργανωμένης διαβούλευσης, τόσο φαίνεται πιο ορατό το ενδεχόμενο η απόφαση που θα ληφθεί να είναι βεβιασμένη, πρόχειρη, αυταρχική και κακή στην τελική εφαρμογή της. Άλλο ένα πεδίο όπου ο καταδικασμένος με την ψήφου του λαού δικομματισμός αφήνει τη διαλυτική του επίδραση!

(Δημοσιεύτηκε στον Παλμό Γλυφάδας, 26-10-2013)

Της μόδας η ανεξαρτητοποίηση στα Δημοτικά Συμβούλια

lezanta anexartitoiΜια απλή ματιά στις τοπικές ειδήσεις του τελευταίου μήνα είναι αποκαλυπτική για τα βασικά θέματα που απασχολούν τα Δημοτικά Συμβούλια σε όλη τη χώρα: Η ανεξαρτητοποίηση συμβούλων! Μέσα στις τελευταίες 30 ημέρες εντοπίσαμε μετά από μια πρόχειρη αναζήτηση ανεξαρτητοποιήσεις στους Δήμους Χανίων, Ρόδου, Ξηρομέρου, Πύδνας-Κολινδρού, Σαλαμίνας, Φερών, Λουτρακίου, Αθηναίων, Θεσσαλονίκης, Νέας Ιωνίας, Βριλησσίων, Σπετσών, Ναυπακτίας, Λυκόβρυσης – Πεύκης και Παλλήνης. Δεν παραλείπουμε ασφαλώς τους «δικούς» μας Δήμους Γλυφάδας και Αλίμου. Αλλά και τις μαζικές αποχωρήσεις που σημειώθηκαν στο Αίγιο (τέσσερις σύμβουλοι) και στο Δήμο Ναυπλιέων (έξι σύμβουλοι). Ασφαλώς, η συντριπτική πλειοψηφία των παραιτηθέντων προέρχεται από την παράταξη της πλειοψηφίας.

Σύμφωνα με την πιο επιεική ερμηνεία του φαινομένου, οι ανεξαρτητοποιήσεις αυτή την εποχή έχουν να κάνουν με την οριστική δρομολόγηση του δημοτικού έργου. Είναι δηλαδή η στιγμή που μπορεί να κρίνει κανείς αν η δημοτική αρχή τήρησε ή όχι της δεσμεύσεις της. Σύμφωνα με την πιο …πονηρεμένη ερμηνεία, η προεκλογική περίοδος έχει άτυπα ξεκινήσει, οπότε τα αυτοδιοικητικά στελέχη αναδιατάσσουν τις συμμαχίες τους, ενόψει του ερχόμενου εκλογικού αγώνα. Και το πρώτο βήμα για μια πολιτική …κωλοτούμπα είναι η ανεξαρτητοποίηση.

Η προεκλογική περίοδος έχει ξεκινήσει, οπότε οι σύμβουλοι αναδιατάσσουν τις συμμαχίες τους

Όλα αυτά δεν θα είχαν καμία σημασία, αν δεν είχαν άμεση αντανάκλαση στο παραγόμενο δημοτικό έργο. Διότι η μετακόμιση στα «απέναντι» έδρανα για κάποιο σύμβουλο που δηλώνει ότι δεν τον εκφράζει πλέον η παράταξη με την οποία εκλέχθηκε, για να έχει κάποια συνέπεια, πρέπει οπωσδήποτε να συνοδεύεται με την αντίστοιχη μετακίνηση σε ρόλο αντιπολιτευτικό. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που η Διοίκηση του Δήμου έχει χάσει τη «δεδηλωμένη» σύμφωνα με κοινοβουλευτικούς όρους, αλλά ως γνωστόν στους Δήμους και τις Περιφέρειες δεν προβλέπονται πρόωρες εκλογές. Έτσι όμως, ανατρέπεται εκ των πραγμάτων η πρόβλεψη του εκλογικού νόμου να διαθέτει η πλειοψηφούσα παράταξη ενισχυμένη πλειοψηφία και όχι αναλογική δύναμη, προκειμένου να υλοποιεί το ψηφισμένο προεκλογικό της πρόγραμμα χωρίς προβλήματα. Είναι μήπως αυτό το απαραίτητο κόστος της δημοκρατίας, όπως λένε ορισμένοι; Ή μήπως είναι απλώς η συνέπεια των χωρίς ιδεολογικές αρχές, ευκαιριακών και τυχοδιωκτικών συμμαχιών, που χαρακτηρίζουν την αυτοδιοίκηση σε προεκλογικές περιόδους;

Ένα στοιχείο που ελάχιστοι γνωρίζουν είναι πως σύμφωνα με τον «Καλλικράτη», οι θέσεις του προέδρου του Δημοτικού Συμβουλίου αλλά και των μελών των Επιτροπών (Οικονομική, Ποιότητας Ζωής κ.λπ.) δεν είναι προσωποπαγείς αλλά ανήκουν στην πλειοψηφούσα παράταξη. Αυτό σημαίνει ότι τυχόν ανεξαρτητοποίηση προσώπων που έχουν εκλεγεί στις θέσεις αυτές, επιφέρει αυτομάτως και παραίτηση από το αξίωμα. Για το λόγο αυτό παρατηρείται συχνά σύμβουλοι να αντιπολιτεύονται σφοδρά τη Δημοτική Αρχή με την οποία έχουν εκλεγεί, αλλά να μην ανεξαρτητοποιούνται. Αν μπορούσαν να κρατήσουν τη θέση τους, οι δηλώσεις ανεξαρτητοποίησης θα πλήθαιναν κατά πολύ.

Το νέο εκλογικό σύστημα ευνοεί περαιτέρω τις προσωπικές στρατηγικές

Μια νέα παράμετρος στην τρέχουσα δημοτική περίοδο, που μπορεί να γίνει καταλύτης, είναι η σχεδιαζόμενη αλλαγή του εκλογικού νόμου. Αν υιοθετηθεί η απλή αναλογική στην εκλογή δημοτικών και περιφερειακών συμβούλων, αυτομάτως θα αποδεσμευτούν πλήρως οι υποψήφιοι από το παραταξιακό άρμα που μέχρι σήμερα τους εξασφάλιζε την εκλογή. Αφού ένα τέτοιο σύστημα ευνοεί μια προσωπική στρατηγική, τότε υπάρχουν βάσιμες υποψίες ότι το κύμα των ανεξαρτητοποιήσεων θα μετατραπεί σε πραγματικό τσουνάμι!

Η παγίδα των υπερεξουσιών

Η πολιτική αυτονόμηση των δημοτικών συμβούλων και η αδυναμία παραγωγής δημοτικού έργου είναι μια ακόμη όψη της επιχειρούμενης αλλαγής του εκλογικού νόμου, με τη διάλυση των παρατάξεων και την εκλογή συμβούλων και δημάρχων σε χωριστές λίστες. Το γεγονός αυτό δεν διαφεύγει από τις ανησυχίες όσων σχεδιάζουν το μέλλον των εκλογικών αναμετρήσεων στους Δήμους και προς θεραπεία του κενού αυτού, μελετούν τη λύση των υπερεξουσιών στο Δήμαρχο. Με λίγα λόγια, το Δημοτικό Συμβούλιο θα μετατραπεί σε ένα γήπεδο «Β Εθνικής» όπου θα συζητούνται εν μέσω αντεγκλήσεων τα μικρότερης σημασίας ζητήματα, την ίδια στιγμή που τα κεφαλαιώδη θα αποφασίζονται στο κλειστό γραφείο του Δημάρχου.

Πρόκειται για μια πολύ αρνητική εξέλιξη, αν τελικώς δρομολογηθεί. Αντί για τη δημοκρατική εμβάθυνση στην πολιτική συμφωνία, την προώθηση της κοινωνικής συμμετοχής στις τοπικές αποφάσεις, την ενίσχυση του αυτοδιοίκητου των πόλεων επιλέγεται το αντίθετο μοντέλο: Αυτό του Δημάρχου εκτελεστή εντολών της κεντρικής εξουσίας, που δεν θα δίνει λογαριασμό και θα λογοδοτεί σε ένα σώμα το οποίο δεν δεσμεύεται από καμιά πολιτική συμφωνία. Τότε όμως, αντί για μεμονωμένους ανεξαρτητοποιημένους συμβούλους, θα έχουμε ένα συμβούλιο ανεξαρτήτων, με ό,τι αυτό σημαίνει.

(Δημοσιεύτηκε στον Παλμό Γλυφάδας, 19-10-2013)