Πρόβα εργατικής εξέγερσης

Ιουλιανά ’65. Πρώτες πορείες του Πολυτεχνείου τη δεκαετία του ’70. Με μνήμες των κορυφαίων στιγμών ανάτασης του λαϊκού κινήματος στη χώρα μας συνέκριναν παλιότεροι και νεότεροι αγωνιστές τη μεγαλειώδη, χωρίς υπερβολές, διαδήλωση. Η Τετάρτη 5 Μαΐου 2010 θα μείνει στην ιστορία του εργατικού και μαζικού κινήματος σαν σημείο καμπής, καθώς αναμφισβήτητα υπήρξε πανελλαδικά η μεγαλύτερη πολιτική εργατική απεργία και διαδήλωση της μεταπολίτευσης. Ξεπέρασαν κατά πολύ τις 100.000 οι διαδηλωτές που πλημμύρισαν όλους τους κεντρικούς δρόμους της Αθήνας, σχηματίζοντας ένα πυκνό εργατικό ποτάμι. Πέρα όμως από τη πρωτοφανέρωτη μαζικότητα, ήταν η μαχητικότητα και ο παλμός των διαδηλωτών που έδωσε μια διαφορετική ποιότητα. «Τα σκουπίδια στη Βουλή, όχι στη χωματερή», φώναζαν οι απεργοί από τους δήμους, εκφράζοντας τη διάχυτη διάθεση του πλήθους να κατευθυνθεί και να πολιορκήσει το κοινοβούλιο.

ξεσηκωμός

Η ανάδυση ενός νέου και πρωτοφανέρωτου μαχητικού πνεύματος, που έκανε τους διαδηλωτές να μη λυγίζουν στις συνεχείς επιθέσεις της αστυνομίας, είναι ένα από τα νέα ποιοτικά στοιχεία που θα σφραγίσουν στο εξής τις εξελίξεις. «Προανάκρουσμα των κοινωνικών αγώνων της νέας εποχής που ακολουθούν τον Δεκέμβρη της νεολαίας και μπορούν να ανοίξουν μια σελίδα ανατροπής», χαρακτηρίζει με ανακοίνωσή του το ΝΑΡ τις απεργιακές κινητοποιήσεις. Παράλληλα όμως, η απάντηση του κράτους ήταν σκληρή. Μπροστά στην πλήρη απομόνωση της κυβέρνησης, ηθική και πολιτική, μπήκε σε εφαρμογή ένας σιδερένιος μηχανισμός καταστολής. Χημικός πόλεμος, απρόκλητες επιθέσεις και μαζική τρομοκρατία. «Ένας τεράστιος αντιπερισπασμός και μια τερατώδης προβοκάτσια των σκοτεινών μηχανισμών του κράτους κατά του μαζικού εργατικού κινήματος», όπως υπογραμμίζει σε ανακοίνωσή του ο Συντονισμός Πρωτοβάθμιων Σωματείων.

Η απίστευτη τραγωδία με το θάνατο των τριών εργαζομένων επισκίασε φυσικά τις ώρες που ακολούθησαν την απεργιακή διαδήλωση. Την ανάταση και αισιοδοξία που έφερε ο πρωτοφανής εργατικός ξεσηκωμός, το αίσθημα της δικαίωσης για την επιτυχία της απεργίας, που άγγιξε ταυτόχρονα εκατομμύρια εργαζόμενους άσχετα αν απήργησαν ή αν κατέβηκαν στο δρόμο, ακολούθησαν το μούδιασμα και η οδύνη για τις απώλειες των εργαζομένων. Το βαρύ και ανάμεικτο αυτό ψυχολογικό κλίμα εκμεταλλεύτηκε με ψυχραιμία και υπολογισμό η κυβέρνηση για να αποφύγει να αναμετρηθεί με την αποφασιστικότητα των απεργών και να αποκρούσει την οργή τους. Ωστόσο, η 5η Μαΐου έμεινε ήδη στην ιστορία για το μήνυμα μαχητικής αντίστασης που εξέπεμψε στους εργαζόμενους της Ευρώπης και όλου του κόσμου.

απεργώ

Ακόμα και οι πιο έμπειροι, αδυνατούσαν την Τετάρτη να εκτιμήσουν το πλήθος του κόσμου. Η πυκνότητα των συγκεντρωμένων που καταλάμβανε δρόμους και πεζοδρόμια ήταν πρωτόφαντη. Την ίδια στιγμή που οι πρώτοι διαδηλωτές διαλύονταν στη Συγγρού, στο εργοστάσιο Φιξ, ξεκινούσαν τα μπλοκ των απεργών από το Πεδίον του Άρεως, με τις ενδιάμεσες οδούς, Πατησίων, Ομόνοια, Σταδίου, Σύνταγμα να είναι γεμάτες από κόσμο. Από νωρίς φάνηκε η συγκλονιστική μαζικότητα της συγκέντρωσης των εργαζομένων στην οδό Πατησίων, όπου οι μεν ΓΣΕΕ και ΑΔΕΔΥ καλούσαν στο Πεδίον του Άρεως, ο δε Συντονισμός των Πρωτοβάθμιων Σωματείων καλούσε στο Μουσείο.

Μαζικό «παρών» έδωσαν τα σωματεία των εργαζομένων στα μέσα μεταφοράς. Έχοντας σβήσει όλες τις μηχανές, τα μπλοκ του μετρό, των τρόλεϊ, του τραμ και των λεωφορείων είχαν από νωρίς σηκωμένα πανό. Η Σάσα Πατεράκη, εκπρόσωπος των εργαζομένων στην Αττικό Μετρό, λέει: «Αυτό που με κατεβάζει στο δρόμο είναι η κοινωνική αδικία, η αδικία για τον εργαζόμενο. Σήμερα δεν έχουμε χρώμα και παρατάξεις, είμαστε όλοι υπέρ όλων. Με αγώνα μπορούμε να τους σταματήσουμε». Ξεχωριστή μαχητικότητα είχαν οι απεργοί της τοπικής αυτοδιοίκησης. Όλος ο χάρτης της Αττικής αποτυπωνόταν στα πολύχρωμα και «αιχμηρά» πανό τους. Στο μπλοκ του Δήμου Περιστερίου είπαν με οργή οι εργαζόμενοι που κρατούσαν το πανό: «Θέλουν νεκρά τα παιδιά μας! Επειδή τη γκαστρώσανε τη δημοκρατία, θα γεννήσει κάποια καινούρια λαϊκή εξέγερση που θα τους πνίξει». Δυνατά αντι-ΕΕ συνθήματα, παλαμάκια και κίτρινα καπέλα από τους απεργούς του Δήμου Γλυκών Νερών, το μπλοκ των οποίων ήταν από τα πιο δυναμικά της πορείας: «Θα γίνει χαμός, θα γίνει πανικός, αυτός ο Μάης θα είν’ ο πιο καυτός», φώναζαν. Πάρκαραν τα μηχανάκια τους και κατέβηκαν στο δρόμο και οι κούριερ, ένας νέος εργατικός κλάδος που ακόμη κάνει τα πρώτα του βήματα στο συνδικαλισμό. Ο Θοδωρής, που εκπροσωπεί τους συναδέλφους του στο σωματείο λέει: «Με αυτή την κινητοποίηση και με τις επόμενες που θα έρθουν θα τους σταματήσουμε. Έχουμε μεγάλη συμμετοχή στην απεργία. Και τα παιδιά από τη Σπίντεξ και το κλαδικό σωματείο, έχουν κατέβει μαζικά. Αν δεν είχαμε αισιοδοξία δεν θα ήμασταν εδώ».

Στη συγκέντρωση στο Πεδίον του Άρεως έρχεται η στιγμή της κεντρικής ομιλίας. Μόλις ο Γιάννης Παναγόπουλος εκφώνησε τις πρώτες λέξεις, ένα πάνδημο «ου» σκέπασε τα πάντα. Εξαγριωμένοι απεργοί από τα συνδικάτα που σε κάθε απεργία πλαισιώνουν την εξέδρα της ΓΣΕΕ, αυτή τη φορά δεν άφησαν τον πρόεδρο της συνομοσπονδίας να μιλήσει. Το γιουχάισμα που επεκτάθηκε εν ριπή οφθαλμού σε όλη τη συγκέντρωση έφερε φανερή νευρικότητα στην εξέδρα και στον ομιλητή που αναγκάστηκε να πει: «Ο εχθρός δεν είναι εδώ, είναι απέναντι!». Οι απεργοί είχαν φαίνεται άλλη γνώμη… Απ’ τους εργαζόμενους των Ναυπηγείων Σκαραμαγκά, ο Γιάννης Παναγόπουλος εισέπραξε πολύ ηχηρές αποδοκιμασίες. Ο Θωμάς, εργαζόμενος στα Ναυπηγεία, ξεσπά: «Είμαστε ένα χρόνο απλήρωτοι και η ΓΣΕΕ και οι συνδικαλιστές δεν έχουν κάνει τίποτα για εμάς! Πεινάμε, μας έχουν εξαθλιώσει!».

Η κατακραυγή της ΓΣΕΕ έδειξε τις διαθέσεις ρήξης των εργαζομένων με το γραφειοκρατικό κατεστημένο. Όπως λέει ο Βασίλης Αντωνόπουλος, από το Σωματείο Υπαλλήλων Βιβλίου Χάρτου Αττικής, «οι εργαζόμενοι μπορούν να νικήσουν αν οργανωθούν και στηρίξουν και το πλαίσιο του Συντονιστικού των Πρωτοβάθμιων Σωματείων αλλά και με την αυτοοργάνωσή τους στους χώρους δουλειάς. Αυτό μπορεί να αποτελέσει μια ηχηρή απάντηση στα μέτρα της κυβέρνησης. Ο Παναγόπουλος δεν χρειάζεται μόνο γιούχα, μετά την προδοτική του στάση, θέλει πλήρη εγκατάλειψη. Ήδη βέβαια η ΓΣΕΕ έχει χάσει την αξιοπιστία της, κανένας εργαζόμενος δεν της έχει εμπιστοσύνη και στο πλαίσιο αυτό ο Συντονισμός των Πρωτοβάθμιων Σωματείων έχει πάρει την πρωτοβουλία να συντονίσει την οργή». Στο πανό του Συντονισμού Πρωτοβάθμιων Σωματείων βρίσκεται και ο Νίκος Γουρλάς, πρόεδρος του Συνδικάτου Εργαζομένων Εταιρειών στο Διεθνές Αεροδρόμιο Αθηνών: «Αυτή τη στιγμή το ίδιο το κίνημα των εργαζομένων έχει αναδείξει μια νέα μορφή συσπείρωσης και οργάνωσης, αυτή των πρωτοβάθμιων σωματείων. Αυτή η συσπείρωση αποβλέπει στην υπέρβαση της πλειοψηφούσας γραφειοκρατίας της ΓΣΕΕ και από την άλλη μεριά στην υπέρβαση του κομματικού συνδικαλισμού. Τα μηνύματα που έχουμε από τη μαζικοποίηση του Συντονισμού είναι κάτι παραπάνω από ελπιδοφόρα. Ελπίζουμε να πλαισιωθεί ο Συντονισμός και με άλλα σωματεία για να μπορέσει να νικήσει ο αγώνας των εργαζομένων, να μην περάσουν τα αντεργατικά μέτρα». Μέχρι στιγμής συντονίζονται στην Αθήνα πάνω από 35 σωματεία και πανελλαδικά ξεπερνούν τα 80 σε τοπικούς συντονισμούς, στην Πάτρα, στη Θεσσαλονίκη, στη Μυτηλήνη, στη Στερεά.

Υπάρχουν και εργαζόμενοι που δοκιμάζονται σκληρά ακόμα και πριν την ανακοίνωση των μέτρων. Ανάμεσα στα μπλοκ των απεργών ξεχωρίζουμε και τους απλήρωτους του εργοστασίου μπετόν της εταιρείας Εργάνη ΑΕ στο Βύρωνα. Ο Ηλίας Πανταζόπουλος, που εκπροσωπεί τους συναδέλφους του λέει: «Είμαστε 50 εργαζόμενοι και μας έχουν απλήρωτους απ’ τον Οκτώβρη. Μπαίνουμε στον όγδοο μήνα! Σήμερα ενώνουμε τη φωνή μας με όλους τους εργαζόμενους. Στα ίδια είμαστε όλοι, εμείς απλά έχουμε ένα λόγο παραπάνω».

Μια ομάδα συγκεντρωμένων κρατούσε τις πολύχρωμες χάρτινες ομπρέλες ήλιου που πουλάνε οι πλανόδιοι, και εμφανίστηκε ανάμεσα στο πλήθος κλέβοντας τα βλέμματα. Πάνω στις ομπρέλες υπήρχαν συνθήματα: «Η παιδεία δεν ανθίζει στο Μεσαίωνα. Έξω από το ΔΝΤ», «Εσείς την κρίση, εμείς τη λύση: Εξοστρακισμός», «Με ΔΝΤ και βία, δεν γίνεται παιδεία». Ήταν μια παρέα ιδιωτικών εκπαιδευτικών που έβγαλαν ομπρέλες για τη «βροχή» των μέτρων. Μας λέει μία απεργός: «Την Τετάρτη διαδηλώσαμε με την ΟΙΕΛΕ για να μη περάσει το νομοσχέδιο που επιτρέπει τις απολύσεις στον ιδιωτικό τομέα χωρίς την κρίση των υπηρεσιακών συμβουλίων. Ο εκπαιδευτικός δεν μπορεί να δουλέψει κάτω από αυτές τις συνθήκες! Γι’ αυτό το λόγο αποφασίσαμε να κατέβουμε και σήμερα και θα κατεβαίνουμε μέχρι να αποσύρουν τα μέτρα».

Παρούσα και η νεολαία που ακολουθεί άλλους δρόμους για τη συλλογικότητα και την οργάνωση της πάλης. Με ένα πανό που γράφει «Αρκετά γδάρατε το λαό, πάρτε τώρα από την εκκλησία!», μια ομάδα νέων ανθρώπων διαδηλώνει, έχοντας δώσει το ραντεβού από το …facebook μέσα από ένα γκρουπ για τη φορολόγηση της εκκλησίας. «Έχουμε ξεπεράσει τα 100.000 μέλη», λέει ένας από τους πρωτεργάτες. «Αισθανόμαστε πολύ μεγάλη αδικία από τα μέτρα, βλέποντας τα προνόμια της εκκλησίας. Έχουμε κάνει άλλες δύο κινητοποιήσεις έξω από τις μητροπόλεις, σε Θεσσαλονίκη και Αθήνα. Τώρα είναι η πρώτη φορά κατεβαίνουμε σε πορεία, αλλά φυσικά, θα συνεχίσουμε».

να καεί να καεί...

Αυτό το εντυπωσιακό εργατικό μωσαϊκό διαδήλωσε με απίστευτη μαχητικότητα. Πρωτότυπα συνθήματα στοχοποιούσαν πρώτη φορά τη Βουλή, το κεφάλαιο, το πολιτικό σύστημα. Διάχυτη ήταν η απαίτηση των διαδηλωτών να μπουν στη Βουλή και να σταματήσουν το «πραξικόπημα» της ψήφισης των μέτρων. Συνθήματα όπως «Φωτιά στο σπίτι του κάθε τραπεζίτη», «Να καεί το μπουρδέλο η Βουλή», «Εμπρός λαέ, ξεσηκωμός παντού, να πέσει η χούντα ΕΕ και ΔΝΤ» δεν τα φώναζαν μειοψηφικές ομάδες ή οργανώσεις της Αριστεράς, αλλά πλήθος κόσμου με παλμό και διάρκεια. Το ξεχείλισμα της οργής εκδηλώθηκε μπροστά στη Βουλή, όπου οι διαθέσεις σύγκρουσης με τον αστυνομικό κλοιό ήταν γενικευμένες. Το σχέδιο της αστυνομίας ήταν να διασπαστεί πάση θυσία ο ανθρώπινος κλοιός γύρω από τη Βουλή. Με συντονισμένες επιθέσεις σε όλο το μήκος της πρόσοψης του κοινοβουλίου, με μια αδιανόητη επίθεση με χημικά και κάθε είδους δακρυγόνα και χειροβομβίδες κρότου λάμψης, οι διαδηλωτές δέχτηκαν γερά χτυπήματα. Όμως το εξαγριωμένο πλήθος επέμενε! Επί περίπου δύο ώρες κράτησε η πολιορκία. Παρά τον τοξικό πόλεμο, μόλις καταλάγιαζαν οι καπνοί, οι διασπασμένες ομάδες των διαδηλωτών ανασυντάσσονταν. Τα τρία κομμάτια των διαδηλωτών παρά τα αλλεπάλληλα χτυπήματα δεν διαλύθηκαν παρά τη στιγμή που η ατμόσφαιρα είχε γίνει αφόρητη και οι δρόμοι γύρω από την πλατεία Συντάγματος είχαν μετατραπεί σε πεδίο βολής.

Την επομένη της μεγάλης απεργίας, υπό το βάρος του στυγερού εγκλήματος κατά εργαζομένων της Μαρφίν που εξελίχθηκε σε πρωτοφανή προβοκάτσια κατά του κινήματος, χιλιάδες ήταν οι διαδηλωτές που συγκεντρώθηκαν ξανά στο Σύνταγμα. Η κινητοποίηση διήρκεσε σχεδόν τρεις ώρες. Ξαφνικά και εντελώς απρόκλητα, στις 9 το βράδυ, η αστυνομία ξεκίνησε μια επιχείρηση σκούπα κατά των συγκεντρωμένων, με το γνωστό τρόπο: Ξύλο, χημικά και συλλήψεις. Ήταν η ώρα που έληξε η ψηφοφορία στην ολομέλεια της Βουλής και τα βουλευτικά αυτοκίνητα έπρεπε να βγουν από το γκαράζ… Άλλο ένα δείγμα της δημοκρατίας εντός εισαγωγικών που έχει επιβάλλει η κυβέρνηση, στο όνομα του ΔΝΤ.

Ξεσηκωμός σε όλη την Ελλάδα και αμφισβήτηση της γραφειοκρατίας

Όλη η Ελλάδα βρέθηκε στο πόδι την Τετάρτη. Παλμός, μαχητικότητα και ασυνήθιστη μαζικότητα χαρακτήρισαν όλες τις διαδηλώσεις στις μεγάλες πόλεις της χώρας, ξεπερνώντας παντού τον ξεσηκωμό της εποχής Γιαννίτση και των κινητοποιήσεων για το Ασφαλιστικό και φέρνοντας αέρα …μεταπολίτευσης. Ξεχώρισαν τα πρωτότυπα συνθήματα, η συγκρουσιακή διάθεση των απεργών αλλά και ο κατασταλτικός σχεδιασμός της αστυνομίας που σε ασυνήθιστο βαθμό για πόλεις της επαρχίας, ξέσπασε στα κεφάλια των απεργών με μανία.

Στη Θεσσαλονίκη η Πρωτοβουλία Σωματείων και οι φοιτητικοί σύλλογοι συγκεντρώθηκαν στην Καμάρα. Οι διαδηλωτές ξεπέρασαν συνολικά τις 45.000, ξεπερνώντας ακόμη και τα συγκλονιστικά αντιπολεμικά συλλαλητήρια το 2003. «Ή τώρα ή ποτέ, εξέγερση λαέ», «αυτό είναι το σωστό, φόρος στο κεφάλαιο όχι στο λαό», ήταν συνθήματα που ξεχώρισαν. Και στη συμπρωτεύουσα το σχέδιο της ΕΛΑΣ ήταν η βίαιη και απρόκλητη διάλυση των συγκεντρωμένων. Όπως καταγγέλλουν οι διαδηλωτές, όταν η πορεία έφτασε στη Γενική Γραμματεία Μακεδονίας Θράκης (το κτίριο του πρώην υπουργείου) δέχτηκαν τόνους χημικών και επίθεση με κλομπ στην πλάτη της πορείας και από τους δίπλα δρόμους, με αποτέλεσμα οι συγκεντρωμένοι να σπάσουν στα τρία. Ακολούθησε κυνηγητό που έφτασε διαδηλωτές μέχρι την Άνω Πόλη, αλλά η επιμονή των απεργών ήταν και στη Θεσσαλονίκη αξιοσημείωτη. Αξίζει επίσης να υπογραμμιστεί ότι η περιφρούρηση της πορείας των σωματείων και με πρωτοβουλία απεργών, σταμάτησε πολλές καταστροφές σε καταστήματα από τις αυτόκλητες ομάδες αντιεξουσιαστών. Την επομένη της μεγάλης απεργίας το απόγευμα, έγινε νέα συγκέντρωση και πορεία ενάντια στην ψήφιση των μέτρων. «Εμάς το ιδανικό μας είναι η ζωή, το έγκλημα δικό σας, δικοί μας οι νεκροί», φώναζαν με συγκίνηση και οργή οι συγκεντρωμένοι. Δυνάμεις των σωματείων είχαν πραγματοποιήσει νωρίτερα εξόρμηση σε τράπεζες με αφορμή την απεργία της ΟΤΟΕ. Στη Θεσσαλονίκη άλλωστε έγινε και αυθόρμητη πορεία την ημέρα ανακοίνωσης των μέτρων, την Κυριακή, όταν 3.000 εργαζόμενοι με πανό του συντονιστικού πρωτοβάθμιων σωματείων περικύκλωσαν το κτίριο της Γενικής Γραμματείας και στην ταμπέλα της έγραψαν «ΔΝΤ».

Και στην Πάτρα πραγματοποιήθηκε μια από τις μεγαλύτερες απεργιακές πορείες των τελευταίων δεκαετιών. Συνολικά, στις συγκεντρώσεις του Εργατικού Κέντρου και του ΠΑΜΕ κατέβηκαν 6.500 άνθρωποι. Και στην Πάτρα η αστυνομία ακολούθησε το σχέδιο διάσπασης της διαδήλωσης, χτυπώντας τους απεργούς δύο φορές με αυτό το σκοπό, ενώ επίθεση δέχτηκε και το μπλοκ της ΑΝΤΑΡΣΥΑ. Οι φοιτητικοί σύλλογοι της πόλης έδωσαν ξεχωριστό στίγμα στην απεργιακή συγκέντρωση, απαιτώντας το μικρόφωνο, ενώ με την παρέμβασή τους έθεσαν πιο διευρυμένα και συνολικά αιτήματα. «Ούτε ΕΕ, ούτε ΔΝΤ, έρχεται η ώρα του ξεσηκωμού», ήταν το σύνθημα που ξεχώρισε.

Το Ηράκλειο κατακλύστηκε από εργαζόμενους που σχημάτισαν τη μεγαλύτερη συγκέντρωση που θυμάται κανείς. Οι 4.000 διαδηλωτές, με τα σωματεία των ΟΤΑ, των κούριερ, των αδιορίστων και των νοσοκομειακών να ξεχωρίζουν, πορεύτηκαν προς το κτίριο της Περιφέρειας Κρήτης. Εκεί, ο πρόεδρος του Εργατικού Κέντρου εισέπραξε την έντονη αποδοκιμασία των συγκεντρωμένων, με πρωταγωνιστές και εργαζόμενους στους δήμους. Οι Ηρακλειώτες φώναζαν «οργή λαού, ξεσηκωμός παντού, να σπάσουμε τη χούντα ΕΕ και ΔΝΤ».

Στη Λάρισα, οι διαδηλωτές ξεπέρασαν τους 5.000 σε μια πορεία που χαρακτηρίστηκε και εκεί η μεγαλύτερη της μεταπολίτευσης. «Μεγάλη οργή» ήταν ο τίτλος της τοπικής εφημερίδας Ελευθερία την επομένη, δίνοντας το στίγμα της μαχητικής απεργίας που παρέλυσε τον ιδιωτικό τομέα στην πόλη. Οι εργατικές κινήσεις και παρεμβάσεις μετά από προσυγκέντρωση έφτασαν στην πλατεία της νομαρχίας όπου ξεκίνησε πορεία στους κεντρικούς δρόμους. «Ψηφίζεις ΠΑΣΟΚ, βγαίνει ΔΝΤ, αυτή η δημοκρατία δεν είναι του λαού», ακούστηκε στη Λάρισα, αλλά και «τον πλούτο διεκδικούμε όχι τις ζημιές, την κρίση να πληρώσουν οι καπιταλιστές».

Και το εργατικό κίνημα του Βόλου ξεχύθηκε στους δρόμους με μοναδική μαζικότητα. Οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για συνολικά 4.000 διαδηλωτές, με ισχυρό «παρών» και από τους φοιτητικούς συλλόγους. Και εδώ οι εκπρόσωποι της γραφειοκρατίας αποδοκιμάστηκαν έντονα. Επικεφαλής της πορείας τέθηκε τελικά το σωματείο των ΟΤΑ αντί του Εργατικού Κέντρου, ενώ πορεία πραγματοποίησαν και οι δυνάμεις του ΠΑΜΕ.

Στα Γιάννενα, με 8.000 διαδηλωτές, οι δρόμοι πλημμύρισαν από απεργούς. Η μεγάλη πλειοψηφία των χώρων εργασίας κατέβασε ρολά, ενώ έγινε μαχητική πορεία που κατέλαβε για δύο ώρες το κτίριο της νομαρχίας. Ο συντονισμός των 10 εργατικών σωματείων έδωσε ηχηρό στίγμα με συνθήματα όπως «το ΠΑΣΟΚ είναι εδώ και ληστεύει το λαό» και «Μπαρόζο, Γιωργάκης, Σαρκοζί, όλα τα καθάρματα δουλεύουνε μαζί». Και την επομένη της απεργίας τα εργατικά σωματεία πραγματοποίησαν κινητοποίηση ενάντια στην ψήφιση των μέτρων.

(Δημοσιεύτηκε στο Πριν, 9-5-2010)
Άλλες φωτογραφίες της απεργίας εδώ.

Advertisements

Υπό δικαστική απαγόρευση το δικαίωμα της απεργίας

Με την προχειρότητα που εκδίδονται οι δικαστικές αποφάσεις με τις οποίες χαρακτηρίζονται παράνομες και καταχρηστικές οι απεργίες, συχνά αυθημερόν, πλήττεται ο νομικός πολιτισμός της χώρας υποστηρίζει ο εργατολόγος Παντελής Δαβερώνας, συγγραφέας του βιβλίου Το Δικαίωμα της απεργίας σε κρίσιμη καμπή (εκδόσεις Αντ. Σάκκουλα, 2009).

Τα δικαστήρια κάνουν δεκτές τις αγωγές της εργοδοσίας κατά 95%!

Δημοσιογραφική κοινοτοπία έχει καταντήσει η φράση «παράνομη και καταχρηστική η απεργία». Ακόμα και ο πρώην εισαγγελέας του Αρείου Πάγου, Δ. Λινός, είχε κάνει λόγο για το «πιο κακοποιημένο συνταγματικό δικαίωμα». Τελικά, υπάρχουν νόμιμες απεργίες; Τι λέει η εργατική νομοθεσία; Και το κυριότερο, τι συμβαίνει στα ελληνικά δικαστήρια; Απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα δίνει στο βιβλίο του Το δικαίωμα της απεργίας σε κρίσιμη καμπή (εκδόσεις Αντ. Ν. Σάκκουλα, 2009), ο εργατολόγος Παντελής Δαβερώνας.

Πρόκειται για την πρώτη μονογραφία για το ζήτημα της απεργίας η οποία μάλιστα υιοθετεί μια φιλεργατική στάση αρχής. Και παρόλο που αρχικά το κείμενο είχε το ρόλο της μεταπτυχιακής διπλωματικής εργασίας, με τον πληροφοριακό πλούτο του και τη θεματική διάρθρωσή του απευθύνεται και στο μη-νομικό ενδιαφερόμενο κοινό, δηλαδή σε κάθε εργαζόμενο ή συνδικαλιστή.

Για τις απεργίες και το δικαστικό διωγμό τους μιλήσαμε με το συγγραφέα του βιβλίου, ο οποίος επιβεβαίωσε την κοινή πεποίθηση ότι δηλαδή «χωρίς να υπερβάλλω καθόλου, τα δικαστήρια κάνουν δεκτές τις αγωγές της εργοδοσίας σε ποσοστό της τάξης του 95%. Οι απεργίες αυτές κρίνονται παράνομες, καταχρηστικές ή παράνομες και καταχρηστικές». Αντίθετα απ’ ό,τι θα ανέμενε κανείς, η δικαστική καρμανιόλα δεν πλήττει τον ιδιωτικό τομέα αλλά το δημόσιο. «Το ποσοστό αυτό αφορά κυρίως ΔΕΚΟ και δημόσιες υπηρεσίες, δεν αφορά τόσο ιδιωτικές επιχειρήσεις, γιατί είναι αδύνατον ο εργαζόμενος στον ιδιωτικό τομέα να απεργήσει. Δεν το σκέφτεται καν γιατί ξέρει ότι αμέσως μπορεί να απολυθεί. Κηρύσσονται παράνομες οι απεργίες αυτών που μπορούν να απεργήσουν», τονίζει ο Π. Δαβερώνας.

Πώς ερμηνεύεται όμως η στάση αυτή των δικαστηρίων; «Ο έλληνας δικαστής δεν έχει καταλάβει τα εννοιολογικά γνωρίσματα της απεργίας. Δεν έχει καταλάβει ότι όταν κηρύσσεται μια απεργία, πάντα κηρύσσεται με σκοπό να βλάψει κάποιον. Πολλές φορές έχει λοιπόν εκβιαστικό χαρακτήρα», σημειώνει ο συγγραφέας, υπογραμμίζοντας ότι η γενική επίκληση του δημόσιου συμφέροντος που πλήττεται αποτελεί μια αόριστη απλούστευση: «Αυτό σημαίνει ότι ο δικαστής δεν έχει καλή γνώση του δικαίου της απεργίας. Ότι είναι προσκολλημένος στη διάταξη του Συντάγματος του 1925 που λέει ότι απαγορεύεται η καταχρηστική άσκηση οποιουδήποτε δικαιώματος, άρα δεν έχει καταλάβει το σκοπό του δικαιώματος της απεργίας». Δεν διστάζει μάλιστα να ισχυριστεί ότι οι αποφάσεις αυτές πλήττουν το νομικό πολιτισμό της χώρας με την προχειρότητά τους. Πραγματικά, οι καταδικαστικές αποφάσεις για τις απεργίες είναι οι μόνες που εκδίδονται ακόμη και αυθημερόν!

Αναλύοντας περαιτέρω τη δικαστική αντιμετώπιση των απεργιών, ο Π. Δαβερώνας υπογραμμίζει ότι τα ελληνικά δικαστήρια ξεχνούν το μεροληπτικό χαρακτήρα του εργατικού δικαίου. «Για να υπάρχει το εργατικό δίκαιο, είναι για να υποστηρίξει αυτό που λέμε το δίκιο του εργάτη. Σε διαφορετική περίπτωση, θα είχαμε ενοχικό δίκαιο που ισχύει για όλους τους πολίτες. Αυτό το ξεχνούν και τα δικαστήρια και πανεπιστημιακοί που αντιμετωπίζουν το εργατικό δίκαιο σαν ένα τεχνοκρατικό δίκαιο». Στο πλαίσιο αυτό άλλωστε κινείται και η σταδιακή αντικατάσταση του όρου εργατικό δίκαιο με τον όρο δίκαιο της απασχόλησης, κάτι που «έχει τεράστια διαφορά», σύμφωνα με το συγγραφέα.

Δεν είναι σπάνιο όμως και το φαινόμενο της contra legem ερμηνείας από τα δικαστήρια, όπως είναι ο νομικός όρος στα Λατινικά που σημαίνει αντίθετα με το νόμο. «Λέει ο νόμος άλφα και ο δικαστής λέει βήτα. Αναφέρει για παράδειγμα ο νόμος ότι η απεργία δεν αποτελεί το έσχατο μέσο των εργαζομένων και έρχονται τα δικαστήρια να πουν ότι αποτελεί το έσχατο μέσο, ότι πρέπει να έχεις εξαντλήσει νωρίτερα από την κήρυξη της απεργίας όλα τα μέσα, διαπραγματεύσεις, δημόσιο διάλογο κ.λπ. για να απεργήσεις». Ο συγγραφέας καταλήγει ότι «πρέπει να γίνει μια αυτοκριτική των ελλήνων δικαστών, πρέπει κάποιος να τους υποδείξει, όπως προσπαθώ στο βιβλίο μου, ότι υπάρχει και ένα εναλλακτικός νομικός λόγος, υπάρχει και άλλη άποψη».

Ειδική μνεία γίνεται στο βιβλίο για τρεις ιδιάζουσες περιπτώσεις: Πρώτο, σχολιάζεται το νομοθετικό διάταγμα για την πολιτική επιστράτευση: «Επιβιώνει λαθραία από την περίοδο της δικτατορίας», παρατηρεί το βιβλίο, για να καταρρίψει νομικά την εγκυρότητά του. Δεύτερο, τονίζεται ο κίνδυνος από τρεις πρόσφατες αποφάσεις που νομιμοποίησαν το δικαίωμα τρίτων (εκτός δηλαδή του εργοδότη και του εργαζόμενου) να προσφύγουν στη δικαιοσύνη για να κηρυχθεί μια απεργία παράνομη. Και τρίτο, επισημαίνεται η νέα κατάσταση που δημιουργεί η συγκέντρωση του κεφαλαίου σε πολυεθνικούς ομίλους, όπου χάνεται η επιχειρηματική ευθύνη σε πολυδαίδαλες νομικές ταυτότητες.

Από το νόμο 211 του 1920 που αποχαρακτήρισε την απεργία ως ποινικό αδίκημα μέχρι τις ημέρες μας, έχουν μεσολαβήσει σοβαρές κοινωνικές και πολιτικές ανακατατάξεις που αποτυπώνονται και στο νομικό πλαίσιο που διέπει τις εργασιακές σχέσεις. Σταθμός θεωρείται για παράδειγμα ο φιλεργατικός νόμος 1264 του 1982, για να φτάσουμε όμως στους νόμους 1892 του 1990 για τη μερική απασχόληση, τον 2639/98 για τα τοπικά σύμφωνα απασχόλησης, τον 2874/00 για τη διευθέτηση του χρόνου εργασίας, τον 2956/01 για την ενοικίαση εργαζομένων και τον πιο πρόσφατο 3385/05 για τη μείωση αποζημίωσης των υπερωριών. Πέρα όμως από το γράμμα του νόμου, καθοριστικός αναδεικνύεται σύμφωνα με το βιβλίο ο ρόλος της δικαστικής εξουσίας σε ό,τι αφορά τη χρήση των δικαιωμάτων που απορρέουν από τη νομοθεσία. Το βιβλίο παρατηρεί ότι έχει απονεμηθεί τα δικαστήρια η διακριτική εξουσία να παρεμβαίνουν περιοριστικά στην άσκηση του συνταγματικά κατοχυρωμένου δικαιώματος της απεργίας. Με πολλά παραδείγματα από δημοσιευμένες αποφάσεις δικαστηρίων το βιβλίο δείχνει ότι πολλές φορές τα δικαστήρια είναι αυτά που ασκούν καταχρηστικά τη δικαιοδοσία τους, κρίνοντας τα αιτήματα, το χρόνο ή τον τρόπο των απεργιακών κινητοποιήσεων των εργαζομένων. Θέση του βιβλίου είναι ότι το δικαίωμα της απεργίας, ιδίως στον ιδιωτικό τομέα, έχει καταστεί δικαίωμα υπό απαγόρευση και βρίσκεται σε φάση προϊούσας απορρύθμισης.

(Δημοσιεύτηκε στο Πριν, 9-8-2009)

Κοροϊδέψτε, φορολογήστε και …δεν τελειώσατε

Απότομη προσγείωση και συντριβή προσδοκιών έφεραν οι 100 και πλέον πρώτες ημέρες της νέας κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία. Νέοι φόροι, χειρότερο ασφαλιστικό, ακριβότερα τέλη κυκλοφορίας, απολύσεις συμβασιούχων και έξαρση της καταστολής, ήταν το στίγμα που άφησε ο Γιώργος Παπανδρέου και η βίαιη προσαρμογή που επιφύλαξε για τους εργαζόμενους με το «καλημέρα».

Φοροκαταιγίδα, απολύσεις, ασφαλιστικό και αστυνομοκρατία εξανέμισαν τις προσδοκίες

Η απόσταση των όσων υποσχέθηκε προεκλογικά τα ΠΑΣΟΚ με τις κυβερνητικές του αποφάσεις είναι κραυγαλέα: «Λεφτά υπάρχουν» ήταν η φράση πασπαρτού στην προεκλογική εκστρατεία του κυβερνώντος σήμερα κόμματος, από το βήμα της ΔΕΘ τον Σεπτέμβρη, ως τη συνέντευξη Τύπου στο Ζάππειο και τα δύο ντιμπέιτ. «Δεν θα πληρώσουν οι εργαζόμενοι την κρίση, κύριε Καραμανλή», δήλωνε με κάθε ευκαιρία ο σημερινός πρωθυπουργός. Μέσα στις πρώτες 100 ημέρες το ΠΑΣΟΚ υποσχέθηκε να αυξήσει το επίδομα ανεργίας στο 70% του βασικού μισθού, να αυξήσει στο 4% τις δημόσιες επενδύσεις, να επαναδιαπραγματευτεί την πώληση του ΟΤΕ, της Ολυμπιακής και του ΟΛΠ αλλά και τον αγωγό Μπουργκάς-Αλεξανδρούπολη. Ακόμα, δεσμεύτηκε να φορολογήσει την εκκλησιαστική περιουσία αλλά και να στελεχώσει την κρατική μηχανή με ανθρώπους εκτός κομματικής επετηρίδας. Τίποτα από τα παραπάνω δεν έγινε.
Μάλιστα, η νέα κυβέρνηση εκμεταλλεύτηκε το μετεκλογικό μούδιασμα των εργαζομένων από τη μεγάλη διαφορά με την οποία αναδείχτηκε στην εξουσία, για να περάσει όσα αντιλαϊκά μέτρα δεν πέρασε ούτε η «επάρατος» του Κ. Καραμανλή. Προτού συμπληρωθούν δύο εβδομάδες από την Κυριακή των εκλογών, η νέα κυβέρνηση ανακοίνωσε την απόλυση 1.200 συμβασιούχων με προγράμματα Σταζ στο Δημόσιο. Αρχές Νοέμβρη κατέλαβε την κυβέρνηση το «σύνδρομο Τρικούπη», που οδήγησε τον Γ. Παπανδρέου να επισείει τον κίνδυνο της χρεοκοπίας, δηλώνοντας ότι έχει εντολή «να σώσει τη χώρα». Τότε ξεκίνησε και η υλοποίηση του Προγράμματος Σύνθλιψης και Ακρωτηριασμού των εργατικών και λαϊκών στρωμάτων. Στις 20 Νοεμβρίου κατατέθηκε ο προϋπολογισμός που έμεινε στην ιστορία ως ο πρώτος μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο που μειώνει απόλυτα τις δημόσιες δαπάνες. Το σκληρό ταξικό πρόσωπο της οικονομικής πολιτικής δίνεται ανάγλυφα από το γεγονός ότι οι άμεσοι φόροι φυσικών προσώπων αυξήθηκαν κατά 4,4% και οι έμμεσοι φόροι, που βαραίνουν τους πάντες ανεξαρτήτως ταξικής θέσης, αυξήθηκαν επίσης κατά 6%. Αργότερα, κατά την κατάθεση του φορολογικού νομοσχεδίου, η ταξική επιλογή της κυβέρνησης έγινε ακόμα πιο σαφής: Μείωσε τη φορολογία των μη διανεμόμενων κερδών των επιχειρήσεων από το 25% ακόμη περισσότερο, στο 20%! Ταυτόχρονα, άνοιξε ο «διάλογος» για το Ασφαλιστικό, με πρώτες στη λίστα των κυβερνητικών εισηγήσεων, την αύξηση των ορίων ηλικίας και την αναθεώρηση της λίστας των Βαρέων και Ανθυγιεινών Επαγγελμάτων. Η κυβέρνηση αποχαιρέτησε το 2009 με μια άγρια φοροεπιδρομή στους κατόχους ΙΧ, αυξάνοντας δραματικά τα τέλη κυκλοφορίας και καταργώντας εν μια νυκτί το μέτρο της απόσυρσης, που προεκλογικά είχε δεσμευτεί να ολοκληρώσει.
Το οικονομικό μαστίγιο δεν έχει κανένα καρότο, έστω και για να δικαιολογηθεί η λαϊκή έκφραση – αντίθετα πάει μαζί με τον αστυνομικό βούρδουλα κατά των αντιδράσεων. Η ανάληψη καθηκόντων υπουργού Αστυνομίας από τον Μιχάλη Χρυσοχοΐδη, τον βραβευμένο από το FBI, σηματοδότησε αντιδραστική και αντιδημοκρατική εκτροπή στη φιλοσοφία και το δόγμα της ΕΛΑΣ. Η πρώτη απόφαση του νέου υπουργού ήταν ο ξυλοδαρμός των εργατών της Ναυπηγοεπισκευαστικής Ζώνης του Περάματος. Ενώ κατά το τριήμερο διαδηλώσεων για τη συμπλήρωση ενός χρόνου από τον Δεκέμβρη του Αλέξη Γρηγορόπουλου, στις 5-7 Δεκεμβρίου, όργιο αστυνομοκρατίας και καταστολής «μάτωσε» τις εκδηλώσεις σε όλη τη χώρα. Παράλληλα, εγκαινιάστηκε το ολοκληρωτικής έμπνευσης μέτρο της προληπτικής προσαγωγής ύποπτων διαδηλωτών. Ξεπατικώνοντας ό,τι αμερικανιά δεν έχει ακόμα έρθει στη χώρα, ο Μ. Χρυσοχοΐδης επικήρυξε έναντι αμοιβής, α λα Φαρ Ουέστ, τους «ληστές με τα μαύρα» και τους δράστες της επίθεσης κατά της Κούνεβα.

Ο ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΣ ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ

Υπάρχει όμως και ο άλλος απολογισμός, αυτός των εργατικών αντιστάσεων, που ορθώθηκαν από την πρώτη μέρα και συνεχίζονται μέχρι τώρα, αν και αναντίστοιχης έκτασης με τη σφοδρότητα της επίθεσης. Τη Δευτέρα των εκλογών οι λιμενεργάτες του ΟΛΠ βρίσκονταν σε σκληρό απεργιακό αγώνα για να μην ξεπουληθεί ο οργανισμός. Το «μπλόκο» του λιμανιού και η μίνι-κρίση που έφερε μέσα στον Οκτώβριο, ράγισε από νωρίς την εικόνα της κυβέρνησης. Ακολούθησαν οι κινητοποιήσεις των συμβασιούχων και των «σταζιέ» που πετάχθηκαν στο δρόμο της ανεργίας με μια μονοκοντυλιά. Τα «νέα Δεκεμβριανά», οι κινητοποιήσεις στη μνήμη του Αλέξη, απέκτησαν πανεκπαιδευτική συμμετοχή, μαθητών, φοιτητών και εκπαιδευτικών όλων των βαθμίδων και οι διαδηλώσεις σε όλη τη χώρα ξέφυγαν από τα όρια της επετειακής και ακίνδυνης διαμαρτυρίας. Η απεργία στις 17 Δεκεμβρίου στην οποία καλούσαν το ΠΑΜΕ και πρωτοβάθμια σωματεία έδωσαν μια πρώτη συγκροτημένη μαχητική απάντηση από την πλευρά του εργατικού κινήματος. Μέσα στον Ιανουάριο ξέσπασαν τα αγροτικά μπλόκα που έδωσαν με αξιοσημείωτη αποφασιστικότητα έναν οικονομικό αγώνα, ενώ για πρώτη ίσως φορά αναδείχθηκαν δυνάμεις της φτωχής και μεσαίας αγροτιάς στην πρωτοπορία των κινητοποιήσεων. Η απεργία στις 10 Φεβρουαρίου που διοργάνωσαν η ΑΔΕΔΥ, το ΠΑΜΕ και 33 πρωτοβάθμια σωματεία που κινούταν σε αγωνιστική ταξική κατεύθυνση, έστειλε άλλο ένα μήνυμα ότι η συναίνεση που ζήτησε η κυβέρνηση δεν θα δοθεί. Ο απεργιακός σεισμός που αναμένεται με την πανεργατική απεργία στις 24 Φεβρουαρίου, με μπλακ άουτ σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, θα είναι σίγουρα μια αποφασιστική απάντηση ότι ο οδοστρωτήρας της κυβέρνησης δεν θα περάσει και ότι οι 100 και πλέον ημέρες ήταν και οι τελευταίες.

(Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Αναιρέσεις, τ. Φεβ-Μαρ 2010)

Αγώνα επιβίωσης δίνουν οι αγρότες

Σε κρίσιμο σημείο βρίσκεται ο αγώνας των αγροτών, καθώς τα τρακτέρ παρέμειναν και δεύτερη εβδομάδα στα μπλόκα, ενώ τις επόμενες ημέρες θα κριθεί το μέλλον της κινητοποίησης. Ο πρωθυπουργός Γ. Παπανδρέου από το Νταβός παρενέβη τρομοκρατικά απέναντι στους αγωνιζόμενους αγρότες, διαμηνύοντας μέσω των ξένων μέσων ενημέρωσης -για να λάβουν το μήνυμα και οι διεθνείς αγορές- ότι δεν υπάρχει ούτε ευρώ για να δώσει. Στο εσωτερικό, η υπουργός Κατερίνα Μπατζελή βρισκόταν όλη την Παρασκευή σε διαβουλεύσεις με τους αγρότες της Πανελλήνιας Συντονιστικής Επιτροπής, ενώ το Σάββατο επρόκειτο να πραγματοποιηθεί σύσκεψη συντονισμού των μπλόκων, που κάλεσαν οι αγρότες του Προμαχώνα. Βρίσκεται δηλαδή σε εξέλιξη ένα διπλό σχέδιο αποκλιμάκωσης του αγώνα από την κυβέρνηση: Από τη μία μέσω της αδιαλλαξίας του Γ. Παπανδρέου, και από την άλλη μέσω της συνδιαλλαγής του υπουργείου με μέρος των αγροτών, ώστε να διασπαστεί το κοινό μέτωπο.

Πάντως, μήνυμα αντοχής και αποφασιστικότητας στέλνουν από το μπλόκο της Νίκαιας οι αγωνιζόμενοι αγρότες, παρά τις αντίξοες καιρικές και πολιτικές συνθήκες. Προεξοφλούν ότι και την επόμενη εβδομάδα θα βρίσκονται στους δρόμους της διεκδίκησης. «Αντέχουμε γιατί μας κρατάει ο κόσμος», λένε στη Νίκαια, όπου χτυπά η «καρδιά» των κινητοποιήσεων. Μάλιστα, υπενθυμίζουν ότι την εβδομάδα που έρχεται ξεκινά και η έκθεση Αγκρότικα στη Θεσσαλονίκη, όπου κάθε χρόνο δίνουν αγωνιστικό «παρών» με τα τρακτέρ στους δρόμους.

Άλλωστε, κοροϊδία και υπεροψία εισπράττουν από την κυβέρνηση όλες αυτές τις μέρες. Πρώτα ήρθαν οι απαράδεκτες υβριστικές επιθέσεις στελεχών της κυβέρνησης, όπως ο Θόδωρος Πάγκαλος, που αποκάλεσε τους αγρότες …κοιλαράδες αλλά και η ίδια η αρμόδια υπουργός Κατερίνα Μπατζελή, που μιλώντας σε δημοσιογράφους σχολίασε επικριτικά τους «αναρχοσυνδικαλιστές» που καθοδηγούν τους αγρότες. Έπειτα, αλγεινή εντύπωση προκάλεσε σε όλο τον αγροτικό κόσμο ο δήθεν διάλογος που έγινε στο Ζάππειο, ο οποίος στην πραγματικότητα επρόκειτο για διημερίδα γενικής φλυαρίας που διοργάνωσε η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και από την οποία απουσίαζαν παντελώς οι κατεξοχήν αρμόδιοι να μιλήσουν, οι …αγρότες. Αλλά και στην ουσία, η κυβέρνηση «τάζει» στους αγρότες όσα τους χρωστάει ήδη! Ούτε ψίχουλο παραπάνω.
Ο δίκαιος αγώνας των αγροτών, που δίνεται για την επιβίωση και την αξιοπρέπεια των πιο πιεσμένων και φτωχών κομματιών της αγροτιάς, δέχεται από πολλές πλευρές επιθέσεις.
Η σημασία της μάχης που δίνεται στα μπλόκα είναι εξαιρετικά σημαντική, γιατί τυχόν νίκη των αγροτών σημαίνει και διάρρηξη του Προγράμματος Σταθερότητας. Οι αγρότες με την ενωτική τους δράση αν νικήσουν μπορούν να ανοίξουν το δρόμο της ελπίδας και για διεκδικήσεις από άλλες κατηγορίες εργαζομένων που πλήττονται βάναυσα από την κυβερνητική πολιτική που επιβάλλει ληστεία των φτωχών λαϊκών στρωμάτων. Για το λόγο αυτό και πρέπει να υποστηριχθεί.

:::::::

Είναι τελικά υπερβολικοί οι αγρότες; Ισχύει άραγε το επιχείρημα ότι δουλεύουν λίγο, κερδίζουν πολλά και μόνιμα διαμαρτύρονται από τα καφενεία; Όλα τα διαθέσιμα επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι το αγροτικό εισόδημα στην Ελλάδα έχει καταρρεύσει και ότι η κατάσταση ολοένα επιδεινώνεται. Ο αγροτικός τομέας βρίσκεται στη δίνη μιας πανευρωπαϊκής αναδιάρθρωσης, από την οποία αναμένεται να επιβιώσουν μόνο τα «μεγάλα ψάρια», ενώ όσοι μέχρι σήμερα ζούσαν ή συμπλήρωναν το εισόδημά τους από γεωργικές εργασίες, είναι φανερό ότι θα χάσουν το έδαφος κάτω από τα πόδια τους, αφήνοντας την ύπαιθρο.

Το εισόδημα των αγροτών διαρκώς μειώνεται. Την περίοδο από το 1996 μέχρι το 2007 σημείωσε πτώση 24% στην Ελλάδα, την ίδια στιγμή που στις υπόλοιπες χώρες της Ευρώπης ανέβαινε κατά 5%. Η διαφορά αυτή εν μέρει εξηγείται από το γεγονός ότι στις χώρες της ΕΕ οι εθνικές ενισχύσεις ανήλθαν στο 42% ως και 65% της αξίας της γεωργικής παραγωγής, την ίδια ώρα που στην Ελλάδα είναι καθηλωμένες στο 17%! Αυτό λοιπόν που για τους ευρωπαίους αγρότες αποτελεί βασική πηγή εισοδήματος, στη χώρα μας θεωρείται πολυτέλεια και κόβεται. Στη Γαλλία θεωρούν μεγάλο πλεονέκτημα της πολιτικής τους ότι δίνουν στη γεωργία τετραπλάσιες εθνικές ενισχύσεις σε σχέση με την αυτοκινητοβιομηχανία τους. Οι ενισχύσεις λοιπόν δεν είναι κάποιο ελληνικό ελάττωμα που πρέπει να κοπεί.

Η σκληρή αυτή πραγματικότητα για το αγροτικό εισόδημα αντανακλάται φυσικά και στο αριθμό των αγροτών. Μόνο τη διετία 2006-2007, οι απασχολούμενοι στην αγροτική παραγωγή μειώθηκαν κατά 40.000, ενώ το ποσοστό αγροτικής απασχόλησης επί του συνόλου του ενεργού πληθυσμού μειώθηκε από το 17% σε περίπου 9,5%. Το 1981 το αντίστοιχο νούμερο ήταν 31%… Σήμερα 500.000 είναι αυτοί που δηλώνουν αγρότες στη χώρα μας κατά κύριο επάγγελμα ή όχι. Υπολογίζεται ότι αποκλειστική αγροτική απασχόληση έχουν λιγότεροι από τους μισούς. Οι υπόλοιποι είναι λοιπόν οι πρώτοι που θα εξωθηθούν να εγκαταλείψουν οριστικά το επάγγελμα και την ύπαιθρο, σε περίπτωση που ευοδωθούν όλα τα σχέδια της κυβέρνησης και συγκεκριμένα, αν περάσει το «μητρώο αγροτών», που εξαιρεί από τις επιδοτήσεις όσους δεν είναι κατά κύριο επάγγελμα αγρότες.

Το εκρηκτικό πρόβλημα που κάνει τις κρατικές επιδοτήσεις απαραίτητο όρο για την επιβίωση των αγροτών είναι ότι οι τιμές παραγωγού για τα προϊόντα διαρκώς ολισθαίνουν, την ίδια στιγμή που το κόστος παραγωγής ανεβαίνει. Αυτή δεν είναι μια ανεξήγητη ή αναπόφευκτη εξέλιξη. Σε μεγάλο βαθμό οφείλεται το γεγονός ότι οι μηχανισμοί του κεφαλαίου ελέγχουν σε πολλές περιπτώσεις μονοπωλιακά και φυσικά ανεξέλεγκτα όλο το πλέγμα της διατροφής, από την παραγωγή των σπόρων και των λιπασμάτων, ως την αγορά και τη διάθεση των αγροτικών προϊόντων στην αγορά. Η εξέλιξη αυτή έχει οδηγήσει ώστε για τους μικρούς και μεσαίους αγρότες και κτηνοτρόφους το αγροτικό εισόδημα να έχει καταστεί συμπληρωματικό, καθώς βγήκαν στο μεροκάματο για να εξασφαλίσουν επαρκείς πόρους. Για πάρα πολλές καλλιέργειες, η επιδότηση είναι το μόνο κέρδος από την παραγωγή, αφού τα λιπάσματα, τα φυτοφάρμακα, οι σπόροι και τα εργατικά κοστίζουν όσο δίνει και ο έμπορος για να αγοράσει τα προϊόντα.

Έτσι, τα αιτήματα που διατυπώνουν οι αγρότες του μπλόκου της Νίκαιας σαν ενωτικό πλαίσιο διεκδίκησης δεν είναι ούτε μαξιμαλιστικά ούτε υπερφίαλα, αλλά αν κερδηθούν, συμβάλλουν στην ανακοπή της πορείας καταστροφής, στην οποία τους έχει δρομολογήσει η πολιτική της ΕΕ και των ελληνικών κυβερνήσεων. Πρώτο, οι αγρότες ζητούν αναπλήρωση του χαμένου τους εισοδήματος και εγγυημένες τιμές στα γεωργοκτηνοτροφικά προϊόντα. Ζητούν δηλαδή προστασία από τις κερδοσκοπικές διαθέσεις των αγροτοδιατροφικών καρτέλ και των πολυεθνικών που διαμορφώνουν κατά το δοκούν τις τιμές των προϊόντων στα διεθνή χρηματιστήρια τροφίμων. Δεύτερο, ζητούν προστασία της ντόπιας παραγωγής από ομοειδή εισαγόμενα. Πρόκειται για την «πληγή» της οικονομίας και της γεωργίας, αφού ομοειδή προϊόντα αμφίβολης όμως ποιότητας εισάγονται από γειτονικές ή εξωτικές χώρες με χαμηλότερο εργατικό κόστος και εκτοπίζουν την ντόπια παραγωγή η οποία φτάνει στα ράφια της αγοράς με πολύ υψηλές τιμές για τον καταναλωτή. Τρίτο, οι αγρότες ζητούν σύνδεση των επιδοτήσεων με την παραγωγή και κατάργηση όλων των παρακρατήσεων. Τέταρτο, απαιτούν να μην εφαρμοστεί ο διαχωρισμός των αγροτών σε «κατά κύριο επάγγελμα» και μη, αφού μια τέτοια προοπτική θα δώσει «χαριστική βολή» στα πιο φτωχά στρώματα των αγροτών που αναζητούν από ανάγκη για επιβίωση και άλλες πηγές εισοδημάτων. Πέμπτο, διεκδικούν μείωση του κόστους παραγωγής, με μείωση του ΦΠΑ για τα αγροτικά εφόδια και μηχανήματα και του φόρου στο πετρέλαιο κίνησης, αλλά και μείωση των επιτοκίων της Αγροτικής Τράπεζας. Έκτο, ζητούν πάγωμα των αγροτικών χρεών που έχουν συσσωρευτεί, υποθηκεύοντας όλο το μέλλον της αγροτιάς. Και έβδομο, απαιτούν πλήρη ασφάλιση της αγροτικής παραγωγής και του αγροτικού κεφαλαίου από όλους τους φυσικούς κινδύνους.

Πώς απαντά η κυβέρνηση στα αιτήματα αυτά; Παρουσιάζει ως «παροχές» αυτά που θα έπρεπε ήδη να έχει δώσει. Στο «πακέτο» των 5,5 δισ. που υπόσχεται περιλαμβάνονται: Το 1 δισ. που χρωστά στους αγρότες από τις επιδοτήσεις του 2009, τα 2,5 δισ. των εγκεκριμένων επιδοτήσεων που θα δοθούν τον επόμενο Δεκέμβρη, τα ποσά (287 εκατ. ευρώ συνολικά) που οφείλει στους νέους αγρότες για το πριμ πρώτης εγκατάστασης αλλά και τις εξισωτικές επιδοτήσεις που οφείλονται στους κτηνοτρόφους από το 2007. Με άλλα λόγια, κηδεία με ξένα κόλυβα! Μετά τη συνάντηση της υπουργού την Παρασκευή με τους εκπροσώπους της Πανελλαδικής Συντονιστικής Επιτροπής στην οποία συμμετέχουν 14 μπλόκα, ανακοίνωσε νέα δέσμη μέτρων. Στην αρχή ξεκαθάρισε για ακόμη μία φορά ότι δεν υπάρχουν χρήματα για επιδοματικές πολιτικές και συγκεκριμένα πρότεινε αντί για ενισχύσεις …δάνεια. Τα πέντε από τα οκτώ μέτρα του υπουργείου αφορούν είτε σε διευκόλυνση στα χρέη που έχουν συσσωρεύσει οι αγρότες στις τράπεζες είτε σε καλύτερους όρους για σύναψη νέων δανείων. Στο πλαίσιο αυτό δεσμεύτηκε και ότι το 1 δισ. από το πακέτο των 28 δισ. που πήραν οι τράπεζες, θα διοχετευτεί στον αγροτικό τομέα για κάλυψη δανείων. Πέρα από αυτά, η κυβέρνηση όλο κι όλο δίνει ένα επίδομα θέρμανσης, της τάξης των 300 ευρώ άπαξ σε ευπαθείς ομάδες αγροτών, ενώ επανέλαβε και τη δέσμευση της κυβέρνησης να αυξήσει την επιστροφή του ΦΠΑ από 7% σε 11%.

Τώρα λοιπόν εξειδικεύτηκε τι εννοούσε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Θ. Πάγκαλος, όταν έκανε λόγο για «ενίσχυση της ρευστότητας». Πρόκειται για δάνεια με επαχθείς όρους στις τράπεζες, πρακτική άλλωστε που ήδη έχει αποτύχει αφού δένει τη θηλιά των χρεών γύρω από τους αγρότες. Στο αίτημα για εγγυημένες τιμές το υπουργείο απαντά με λίστα ενδεικτικών τιμών για τα φυτοφάρμακα και τα λιπάσματα, κίνηση που δεν θα μειώσει φυσικά τις τιμές. Επίσης, ο νόμος για τη ρύθμιση χρεών στην Αγροτική Τράπεζα ισχύει μόνο για τις επιχειρήσεις και για τους «κατά κύριο επάγγελμα» αγρότες, αφήνοντας τη φτωχομεσαία αγροτιά πάλι αποκλεισμένη. Ακόμα οι «μη κατά κύριο επάγγελμα» δεν θα απαλλάσσονται από την πληρωμή της δήλωσης στο ΟΣΔΕ και δεν θα συμμετέχουν στο συνδικαλιστικό κίνημα που θα αναδιοργανωθεί. Επίσης, η κυβέρνηση θα επιβάλει μεγάλη αύξηση στα ασφάλιστρα του ΟΓΑ από το 2012, ενώ από φέτος θα αυξηθεί κατά 2% και η παρακράτηση στην ενιαία ενίσχυση, με νέα αύξηση 3% το 2011 που θα την ανεβάσει συνολικά στο 10%. Επιπλέον, όσοι αγρότες παίρνουν ως 400 ευρώ ενίσχυση, από φέτος θα κοπεί! Το μέτρο αυτό εκτιμάται ότι θα πλήξει πάνω από 150.000 φτωχούς αγρότες.

Οι προκλήσεις της κυβέρνησης στους αγρότες δεν σταματούν εδώ. Οι νέοι αγρότες που μέσω της πανελλήνιας ένωσής τους συναντήθηκαν με την υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης, εισέπραξαν άλλο ένα «όχι»: Ζήτησαν τα χρήματα που τους οφείλονται από το πριμ πρώτης εγκατάστασης αλλά η κυβέρνηση τους απάντησε κοφτά ότι η όποια πρότασή τους «πρέπει να σέβεται τα δημοσιονομικά όρια των 100 εκατ. ευρώ». Το ποσό που κανονικά δικαιούνται είναι περίπου το τριπλάσιο! Με άδεια χέρια από το υπουργείο έφυγαν και οι κτηνοτρόφοι σε συνάντηση που είχαν την Τετάρτη με την Κ. Μπατζελή. Ο κλάδος που αντιμετωπίζει προβλήματα επιβίωσης και ζητά επειγόντως οικονομική ενίσχυση, πήρε μόνο διαβεβαιώσεις ότι θα εξεταστούν κάποια θεσμικά αιτήματα, έτσι οι εκπρόσωποι των κτηνοτρόφων αποχώρησαν απογοητευμένοι και δηλώνοντας ότι θα συγκροτήσουν κτηνοτροφικά μπλοκ.

Η επιχειρηματολογία πάντως της κυβέρνησης ότι δεν υπάρχει φράγκο φαίνεται κάθε μέρα πόσο ψευδής είναι. Για τους αγρότες δεν περισσεύει τίποτα, όμως για τους επιχειρηματίες βρέθηκε άλλο 1 δισ. ευρώ που θα πάρουν μέσω του ΟΑΕΔ για να καλύψουν τις ασφαλιστικές τους υποχρεώσεις για τους μισθωτούς. Την ίδια στιγμή φαίνεται ότι και η επίκληση στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία υποτίθεται ότι απαγορεύει διά ροπάλου τις κρατικές ενισχύσεις είναι κι αυτή προσχηματική: Όπως έγινε γνωστό, η Κομισιόν επιτρέπει ενίσχυση μέχρι και 15.000 ευρώ ανά αγρότη! Αποδεικνύεται λοιπόν ότι η ανάλγητη και αδιάλλακτη στάση της κυβέρνησης δεν είναι δημοσιονομικό αλλά πολιτικό ζήτημα.

::::::

ΕΕ, βιομήχανοι και ΝΔ στο πλευρό της κυβέρνησης

Μια «μαύρη» συμμαχία έχουν απέναντί τους οι αγρότες, όσο δίκαιο κι αν είναι που αγωνίζονται για το μέλλον τους. Η Κομισιόν, οι βιομήχανοι, τα δεξιά κόμματα της αντιπολίτευσης συμμαχούν με την κυβέρνηση στη δυσφήμιση και το χτύπημα των μπλόκων, ώστε να κλείσουν όσο το δυνατόν νωρίτερα, έχοντας αποσπάσει όσο το δυνατόν λιγότερα.

Πρώτη απ’ όλους η Κομισιόν έσπευσε σε βοήθεια της κυβέρνησης. Ο Επίτροπος για θέματα Ανταγωνισμού, μετά από ερώτηση δημοσιογράφων, προειδοποίησε τους αγρότες ότι η ελεύθερη διακίνηση αγαθών είναι βασική αρχή της ΕΕ και εγκάλεσε την κυβέρνηση που δεν είχε προειδοποιήσει για τα μπλόκα ώστε να βρεθούν εναλλακτικές οδοί για την απρόσκοπτη διέλευση των εμπορευμάτων. Κατά σατανική «σύμπτωση», η οποία φυσικά δεν έμεινε αναξιοποίητη από την κυβέρνηση, η Κομισιόν ξεκίνησε τώρα και διαδικασία έρευνας για το «πακέτο Χατζηγάκη», τις ενισχύσεις ύψους 425 εκατ. ευρώ δηλαδή που είχε δώσει η προηγούμενη κυβέρνηση της ΝΔ σαν αποζημιώσεις, μετά από την πίεση των περσινών αγροτικών κινητοποιήσεων. Την ίδια στιγμή, εμπειρογνώμονες από τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία βρίσκονται ήδη σε διαβουλεύσεις στις Βρυξέλλες διαμαρτυρόμενοι για τα διαφυγόντα κέρδη που έχουν οι επιχειρήσεις των χωρών τους, εξαιτίας των μπλόκων στα σύνορα.

Με ανάλογο τρόπο πιέζουν και οι εμποροβιομήχανοι την κυβέρνηση να δράσει κατά των αγροτών. Το ΕΒΕΑ έδωσε στη δημοσιότητα τα αποτελέσματα τηλεφωνικής έρευνας, σύμφωνα με την οποία από τα μπλόκα επέρχονται ζημιές 25 εκατ. ευρώ την ημέρα. Ανάλογα αναξιόπιστα και πολιτικά υποκινούμενα στοιχεία αναπαράγουν καθημερινά σχεδόν όλα τα τηλεοπτικά μέσα ενημέρωσης, σαν μοχλό πίεσης της κοινωνίας να στραφεί κατά των αγροτών.

Στο πολιτικό αυτό κλίμα, οι αγρότες βρήκαν την αντιπολίτευση ενωμένη σαν μια γροθιά με την κυβέρνηση. Ο Αντώνης Σαμαράς εξέφρασε δημόσια τη διαφωνία του με το κλείσιμο των δρόμων και ζήτησε μέτρα από την κυβέρνηση. Ο πρόεδρος της ΝΔ εγκάλεσε τον πρωθυπουργό ότι «κάνει φιέστες», ενώ υπογράμμισε ότι «έχει φτάσει ο κόμπος στο χτένι», παροτρύνοντας την κυβέρνηση να παρέμβει πιο δυναμικά. Με απύθμενο θράσος παρενέβη κατά των αγροτών και ο πρόεδρος του ακροδεξιού ΛΑΟΣ, αφήνοντας προς στιγμή το λαϊκιστικό του προσωπείο στην άκρη και παρομοιάζοντας τους αγωνιζόμενους αγρότες με …τρομοκράτες: «Τα μπλόκα πρέπει να λυθούν. Δεν μπορεί να προχωράει η χώρα κάτω από εκβιασμούς. Κάπως έτσι μεγάλωσε και η 17 Νοέμβρη … Έτσι και οι αγρότες για ν’ ακουστούν κλείνουν τους δρόμους», είπε σε ραδιοφωνική του συνέντευξη. Ακόμα και οι Οικολόγοι Πράσινοι, που λόγω ευαισθησίας στο συγκεκριμένο τομέα θα περίμενε κανείς να υποστηρίξουν τα μπλόκα, με τις ανακοινώσεις τους αλλά και μετά από επισκέψεις τους σε μπλόκα της Φθιώτιδας, απέφυγαν να στηρίξουν τη συγκεκριμένη μορφή κινητοποίησης, υποστηρίζοντας ότι έχει κοινωνικό κόστος. Παράλληλα, δεν υποστήριξαν ούτε τα οικονομικά αιτήματα των αγροτών, προβάλλοντας γενικές θέσεις υπέρ τη βιολογικής γεωργίας.

Κι όμως, η μάχη των μπλόκων από πολλές πλευρές πρέπει να βρει τους αγρότες νικητές γιατί διακυβεύονται πάρα πολλά. Πρώτα απ’ όλα, αν περάσει η πολιτική που ξεκληρίζει τους φτωχούς αγρότες ως «μη κατά κύριο επάγγελμα», τότε θα συσσωρευτούν στις πόλεις στρατιές νέων ανέργων που θα ζητούν δουλειά ή τα επιδόματα αλληλεγγύης της κυβέρνησης για να επιβιώσουν. Παράλληλα, το κόψιμο των επιδοτήσεων στους ετεροεπαγγελματίες θα σημάνει δραστική περικοπή ενός συμπληρωματικού εισοδήματος για χιλιάδες οικογένειες, που δεν στηρίζονταν στις ελιές ή τα πορτοκάλια, όμως εξασφάλιζαν κάποιους επιπλέον πόρους ενώ απέφευγαν και την αγορά ορισμένων προϊόντων από το σούπερ μάρκετ. Επίσης, η βίαιη αναδιάρθρωση του αγροτικού τομέα, με χαρακτηριστικό την έξωση των «μικρών» από τα χωράφια, έχει μια διπλή αρνητική επίπτωση: Αφενός ωθεί στη συγκεντροποίηση της γης, που θα την κατέχουν λίγοι μεγαλοτσιφλικάδες, οι οποίοι και θα καρπώνονται όλες τις επιδοτήσεις. Αφετέρου, οδηγεί στην επιπλέον ερημοποίηση της υπαίθρου, κάτι που φέρνει καταστροφή παραγωγικών δυνάμεων, αποσύνθεση του κοινωνικού ιστού, αστυφιλία και περαιτέρω αποξένωση των ανθρώπων από τη φύση.

Επιπλέον, ο αγώνας των αγροτών έχει ευρύτερη πολιτική σημασία και για τις διεκδικήσεις όλων των εργαζομένων. Αν υπάρξει ρωγμή στο αγροτικό, τότε θα αποδειχτεί ότι το Πρόγραμμα Σταθερότητας της κυβέρνησης δεν είναι αδιαπέραστο τείχος. Έτσι και εργαζόμενοι των άλλων κλάδων που υφίστανται τις σκληρές συνέπειες της οικονομικής πολιτικής θα πάρουν ανάσες και ελπίδες ότι μπορούν να αποσπάσουν νίκες, αν τις διεκδικήσουν αγωνιστικά. Επομένως, στην κρίσιμη αυτή φάση, πρέπει να αποτύχει κάθε προσπάθεια υποδαύλισης ενδο-αγροτικού εμφυλίου, παρά τις υπαρκτές πολιτικές και ταξικές διαφορές στο αγροτικό κίνημα. Παράλληλα, πρέπει να πέσει και στο κενό η επιχείρηση της κυβέρνησης να ενεργοποιήσει κοινωνικούς μηχανισμούς αντίδρασης στον αγροτικό αγώνα γιατί η αλληλεγγύη και η συμπαράσταση σήμερα στα μπλόκα, στη βάση κοινών αιτημάτων, μπορεί να φέρει για όλους τους εργαζόμενους οφέλη.

(Δημοσιεύτηκε στο Πριν, 31-1-2010)